Ыдыктыг Библия: 1 Коринфичилерге
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:52:30.544523+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. 1 Коринфичилерге

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

1 Коринфичилерге

1 Коринфичилерге

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

Коринфичилерге бирги чагаа

Киирилде

Коринф хоорай Эрте-бурунгу Грецияга чугула садыг төвү турган. Павел аңаа Буянныг Медээни, чижеглеп алырга, бистиң эраның 50-ги чылында эң баштай суртаалдаан. Элчин Коринфиден чоруй барган соонда, ооң биле чаа христиан ниитилелдиң аразынга чагаалажыышкын эгелээн. Бо чагаа Павелдиң Коринфиже чоруткан чагааларының ийигизи болур (биргизи Чаа Чагыг-керээже кирбейн барган). Ол ону Эфес хоорайдан 50 чылдарның ортан үезинде чоруткан.

Коринфиде чаа христианнарның аразынга элээн хөй бергедээшкиннер тыптып келген: Павел чорупкан соонда, коринфичи ниитилелдиң дыка хөй кежигүннери Христостуң адынга төлептиг чуртталга-биле ам-даа чурттап эгелевээн турган. Ооң кадында чамдык улус Павелдиң суртаалы алыс шынныг эвес деп, ооң эрге-күжүнге удурланып турган.

Чагааның бирги кезээнде (1–6 эгелер) Павел номчукчуларны кижиниң мерген угаанынга эвес, а чүгле Христоска ынаныр кылдыр база буян кылып амыдыраар кылдыр сургап турар. Оон ыңай (7:1–16:4) ол коринфичилерниң чагаазында аңаа салдынган чамдык хуу айтырыгларга харыылаан: эр, херээжен кижилер аразында харылзаалар, дүрзү-бурганнарга өргүп салган аъш-чем, Бурганга мөгейиишкин үезинде албан-дужаал барымдаалаары, Сүлдеден кээр ачы-буянныг белектер, кижилерниң келир үеде катап дирлири болгаш Иерусалимде христианнарга ачы-дуза кылырының дугайында. Түңнелинде (16:4-24) Павел бодунуң кылыр деп турар чүүлдериниң дугайында чугаалап, байыр чедириишкиннерин дамчыдып турар.

1

Киирилде сөстер

1^1Христос Иисустуң элчини боору-биле Бурганның күзел-соруун ёзугаар кыйгырткан Павелден база бүзүрээн дуңмам Сосфенден байыр. 2Коринф хоорайда Бурганга бүзүрээннер ниитилелинге+, Христос Иисусту дамчыштыр ыдыктаткаш, Бурганның чону боору-биле кыйгырткан бүгү улуска+, а ол ышкаш янзы-бүрү черлерде чурттап турар, оларның база бистиң ниити Дээргивис Иисус Христостуң адын адап, кыйгырган бүгү улуска бижидим. 3Бурган Адавыс болгаш Дээрги Иисус Христостан келген авырал база амыр-тайбың силерге доктаазын!

Павелдиң Бурганга өөрүп четтиргени

4Христос Иисуска башкарты бээриңерге, Бурганымның силерге хайырлаан авыралы дээш, Аңаа үргүлчү өөрүп четтирер-дир мен. 5Ону дамчыштыр бүгү чүүл-биле: сөс-биле-даа, билиг-биле-даа баяан болгай силер+. 6Ол ышкаш бистиң Христос дугайында херечилеливис силерниң араңарга бадыткаттынган болгай. 7Ынчангаш Дээргивис Иисус Христостуң чедип кээрин манап турар үеңерде+, Ооң кандыг-даа ачы-буянныг белектери силерде четчири-биле бар. 8Дээргивис Иисус Христостуң чедип кээр хүнүнде шуут кем-буруу чок улус болзун дээш, Ол силерни эчизинге чедир деткип, быжыктырар+. 9Дээргивис, Бурганның Оглу Иисус Христос-биле харылзаалыг болзуннар дээш+ силерни кый деп алган Бурган аазаан аксы-сөзүнге шынчы болгай+.

Коринфиде христиан ниитилелде аңгылажыр чорук

10Дээргивис Иисус Христостуң ады-биле силерден аажок дилеп тур мен, ха-дуңма: чаңгыс эп-сеткилдиг амыдыраңар, араңарда аңгылажып, алгышпаңар, угаап билиишкиниңерге база бодалдарыңарга чаңгыс аай бооп көрүңер+. 11Ха-дуңма, араңарда чөрүлдээлер барын+ Хлояның өг-бүлезиниң улузундан билип алдым. 12Мен мону чугаалаар бодадым: силерниң кижи бүрүзү тус-тузунда «Павелдиң талалакчызы мен», «Аполлостуң талалакчызы мен»+, «Кифа Пётрнуң талалакчызы мен»+, «Христостуу мен» деп туруп бээр-дир. 13Таанда-ла Христос кезектерге чарлы берген бе?+ Таанда-ла Павел силер дээш хере шаптырткан бе? Азы силер Павелдиң ады-биле сугга суктурганыңар ол бе? 14Крисп биле Гаийден өске+, силерниң кайыңарны-даа сугга сукпааным дээш, Бурганга өөрүп четтирдим. 15Ындыг болганда, «Павелдиң ады-биле сугга суктуруп алдым» деп, кайыңар-даа чугаалап шыдавас. 16(Ийет, Стефанның өг-бүлезиниң улузун сугже сукканым шын+. А өске кандыг-бир кижини сугже суп турганымны сагынмас-тыр мен.) 17Христос мени улусту сугже суксун дээш эвес, а Буянныг Медээни суртаалдазын дээш, чоруткан болгай. Ындыг-даа болза, суртаалым чечен, мерген сөстерге үндезилеттинмээн+, оон башка Христостуң белдир-ыяшка өлүмү ужур-утказын чидириптер ийик.

Христос – Бурганның күчү-күжү болгаш мерген угааны

18Ол белдир-ыяшка чүү болганының дугайында медээ өлүм-чидимниң оруу-биле бар чыдар улуска+ мелегей чүүл боор, а камгалалдың оруу-биле бар чыдар биске – Бурганның күчү-күжү боор+. 19Бурган Бижилгеде чугаалаан-на болгай:

«Мерген угаанныгларның мерген угаанын чок кылыр мен,
сарыылдыгларның сарыылын күш чок болдурар мен»+.

20Ынчаарга ам мерген угаанныг кижиниң дээредээн чүвези чүл? Эртемденниң дээредээн чүвези чүл? Бо үениң бодалчыларының дээредээн чүвези чүл? Бурган бо делегей улузунуң мерген угаанын бүдүүлүк кылдыр көргүспээн ийикпе?+
21Бурганның мерген угаанының бодап каанын ёзугаар, бо делегей бодунуң мерген угаанын дамчыштыр Бурганны билип шыдавас боорга, Ол бүзүрээн улусту Буянныг Медээниң «мелегейи-биле» камгалаарын чүүлдүг деп көрген.

22Иудейлер кайгамчык демдектер негеп турарлар+, а гректер мерген угаан дилеп турарлар. 23А бис Христостуң белдир-ыяшка өлүмүн суртаалдап турар бис. Ол медээ иудейлерге – ажып эрттинмес моондак боор+, а өске чоннар улузунга – мелегей чүүл боор. 24А Бурганның кый деп алган улузунга (иудейлерге-даа, гректерге-даа) суртаалдап турарывыс Христос – Бурганның күчү-күжү болгаш мерген угааны боор+. 25Чүге дээрге Бурганның «мелегейи» безин кижиниң мерген угаанындан оранчок мерген, а Бурганның «кошкаа» кижиниң күжүнден оранчок күштүг.

26Ха-дуңма, Бурганга кыйгырткан үеңерде кандыг туржук силер, сактып келиңерем. Улустуң көрүжү-биле үнелээр болза, эвээш кезииңер мерген угаанныг турду; эвээш кезииңер күштүг турду; эвээш кезииңер ызыгуурлуг өг-бүлелерге хамааржыр турду. 27Ындыг-даа болза, мерген угаанныгларны ыяттырар дээш, Бурган бо делегейге сарыыл чок дирткен чүүлдү шилип алган, а күштүг чүүлдү ыяттырар дээш, бо делегейге кошкак дирткен чүүлдү шилип алган. 28«Үнелиг» деп санаттырар чүүлдү күш чок болдурар дээш, Ол бо делегейге дорамчылаткан, бак көрдүрген база «үнези чок» дирткен чүүлдү шилип алган+.

29Ооң түңнелинде Бурганның мурнунга кым-даа мактанып шыдавас+. 30Бурганның ачызында силер ам Христос Иисуска башкарты берген силер. Бурганның мерген угааны биске Ону дамчыштыр боттанган. А ол мерген угаан бисти актыг болгаш ыдыктыг кылып кааш, бачыттардан хостаан+. 31Бижилгеде: «Мактаныр бодаан кижи чүгле Дээрги-Чаяакчының дугайында мактанзын!» – деп бижээни дег кылдыр боттанганы ол-дур+.

2

Павелдиң Коринфиге ооң мурнунда суртаалдааны

2^1Ха-дуңма, мен силерге кээримде, Бурганның чажыдын[*] каас-коя, чечен чугаа-биле, онзагай мерген угаан-биле суртаалдаар бодап келбээн мен+. 2Силер-биле кады тургаш, Иисус Христостан аңгыда, Ооң белдир-ыяшка өлүмүнден аңгыда, чүнү-даа билбес болурун шиитпирлээн мен+. 3Мен силерге сулараан+, аажок коргуп-сирилээн чедип келдим. 4А мээң медеглээн сөзүм биле суртаалым мерген угаан болгаш бүзүренчиг сөстер-биле эвес, а Сүлдениң күчүзүн бадыткааны-биле салдарлыг бооп турган+. 5Ынчангаш силерниң бүзүрелиңер кижиниң мерген угаанынга эвес, а Бурганның күчү-күжүнге үндезилеттинген-дир+.

Бурганның мерген угааны Ооң Сүлдезин дамчыштыр илереттинген

6Ындыг болза-даа, бис мерген угаанны бүзүрел талазы-биле өзүп чедишкен улус аразынга суртаалдап турар бис+. А ол мерген угаан – бо делегейниң эрге-чагыргазын ышкынар четкен чагырыкчыларының мерген угааны эвес-ле болгай. 7Ооң орнунга Бурганның амдыгаа чедир чажыт турган мерген угаанын суртаалдап турар бис+. Ол мерген угаанны Бурган бисти өндүр бедик байдалче киирер дээш, өртемчейни чаяарының бетинде-ле баш удур шилип алган. 8Бо делегейниң чагырыкчыларындан кым-даа ону билип шыдаваан+, оон башка олар өндүр улуг Дээргивисти хере шаппас ийик. 9Харын Бижилгеде ол дугайында мынчаар бижээн:

«Бурганга ынак улуска Ооң белеткеп каан чүүлүн карак-даа көрбээн,
кулак-даа дыңнаваан база кижиниң угааны-даа билип шыдаваан»+.

10А Бурган биске ол чүүлдү Сүлдени дамчыштыр илередип берген+, чүге дээрге Сүлдениң шинчилеп билбес чүвези чок, Ол Бурганның бодалдарының ханы дүвүн бүрүнү-биле билир+. 11Кижиниң чүрээнде сүлдезинден аңгыда, ооң бодалдарын кым билирил?+ Шак-ла ынчаар Бурганның Сүлдезинден аңгыда, Ооң бодалдарын кым-даа билбес. 12А бис бо делегейге хамааржыр сүлдени хүлээп албаан бис. Харын Бурганның Сүлдезин хүлээп алган бис+, ынчангаш Ооң биске хайырлаан чүүлдерин билип ап шыдаар бис. 13Ол дугайында кижиниң мерген угааны өөреткен сөстер-биле эвес+, а Сүлдениң биске шиңгээттиргени сөстер-биле суртаалдап турар бис. Сүлдеден келген алыс шынны Сүлдениң өөреткени сөстер-биле+ чугаалап турарывыс ол[*].

14Кижи бүдүжүнүң аайы-биле чурттап чоруур кижи Бурганның Сүлдезиниң илереткен чүүлүн хүлээп албас+. Ол ону мелегей чүүл деп санаар база угаап шыдавас, чүге дээрге ол чүүлдү чүгле Сүлдениң дузазы-биле угаап билип боор. 15Сүлдеге башкарткан кижи бүгү чүүлдү өттүр билип шыдаар, а ооң бодун кым-даа өттүр билип шыдавас.

16«Кым Дээрги-Чаяакчының угаанын билип ап,

Аңаа арга-сүме берип шыдааныл?»+

А биске Христостуң угаанын берип каан.

3

Улус-биле эвес, чүгле Бурган-биле мактаныңар

3^1Ынчаарга, ха-дуңма, мен силерге, Сүлдеге башкарткан улуска дег, чугаалап шыдавас турдум, а биеэги кижи бүдүжүнүң күзээшкиннеринге алыскан улуска дег, Христос-биле харылзаалыг чаш төлдерге дег, чугаалап турдум. 2Мен силерни кадыг чем-биле эвес, а сүт-биле чемгерип турдум, чүге дээрге кадыг чем чиир харыыңар чок турду, ам безин ындыг хевээр-дир силер+. 3Бачыттыг бүдүжүңерге чагыртыр хевээр-дир силер. Араңарга адааргал, алгыш-кырыш ам-даа бар турда+, биеэги бүдүжүңерниң күзээшкиннеринге алыскан улус боор эвес силер бе+, бодуңарны бүгү бо делегейниң улузу дег ап чоруур эвес силер бе? 4Бирээңер: «Павелдиң талалакчызы мен», а өскеңер: «Аполлостуң талалакчызы мен» – деп турар болза, өске бүгү улус дег болбаан силер бе?

5Ынчаарга Аполлос деп кымыл?+ А Павел деп кымыл? Олар чүгле бараан болган улус-тур. Оларның ачызында Христоска бүзүрээн силер, Дээрги-Чаяакчы оларның кайызынга-даа тускай ажыл-херекти дааскан+. 6Мен үрезин тарыдым, Аполлос ону суггарып турган+, а Бурган өстүрүп каан+. 7Тараан болгаш суггарган кижиде онза чүү-даа чок+, чүгле өстүрүп каан Бурганда чугула ужур-утка бар-дыр. 8Тарып турар кижи биле суггарып турар кижи чаңгыс сорулгалыг, оларның кайызы-даа кылган ажыл-херээнге дүүштүр шаңнал алыр+. 9Бис Бурган-биле кады чаңгыс ажыл-херек кылып турар бис+, а силер – Ооң шөлү, Ооң тудуу силер+.

10Мен, мерген угаанныг тудугжу дег, Бурганның меңээ хайырлаан авыралы-биле үндезинни салып кагдым+, а ооң кырынга аңгы кижи тудуп үндүрер. Ындыг-даа болза, кижи бүрүзү канчаар тудуп үндүреринче кичээнгей салзын. 11Кым-даа салып каан үндезинден аңгы чаа үндезин салып шыдавас, а ол үндезинивис – Иисус Христос-тур+. 12Кандыг-бир кижи шак ол үндезинге тудуп үндүрүп тура, алдын, мөңгүн, үнелиг эртине даштар азы ыяш, сиген, саваң ажыглап боор. 13Кымның-даа ажыл-херээ илдең апаар, Христостуң ээп кээр хүнү+ бүгү чүүлдү көскү кылыптар+, чүге дээрге Бурганның оду-биле шылгай бээр. Кижи бүрүзүнүң кандыг ажыл-херек бүдүргенин ол от шылгаар+. 14Кандыг-бир кижиниң бүдүрген ажыл-херээ – туткан тудуу шылгалданы эрте берзе, ол кижи шаңнал алыр. 15А бүдүрген ажыл-херээ өрттенип калза, ол когарап үнер. Ындыг болза-даа, ол кижи камгалал алыр, чүгле оозу, оттан ушта тырткан дег+, арга чадаарда камгалал болур.

16Бурганның өргээзи бооп турарыңарны база Бурганның Сүлдези араңарда амыдырай бергенин билбезиңер ол бе?+
17Бурганның өргээзин узуткап турар кижи бар болза, Бурган ол кижини узуткаар, чүге дээрге Бурганның өргээзи ыдыктыг, а силер дээрге ол өргээ-дир силер+.

18Бодуңарга бодуңар дуурайлатпаңар. Кайы-бирээңер бо делегейниң улузунуң билиишкини-биле мерген угаанныг мен деп бодап турар болза, херек кырында мерген угаанныг боор дээш, ол кижи «мелегей» апарзын. 19Бо делегейниң улузунуң мерген угааны – Бурганның мурнунга мелегей чүүл-ле болгай+. Бижилгеде мынча деп бижээн-дир:

«Ол мерген угаанныг дирткеннерни
оларның-на кажары-биле тудар»+.

20А оон ыңай:

«Дээрги-Чаяакчы мерген угаанныгларның бодалдары
чүгле хей-бус дээрзин билир»+.

21Ынчангаш кым-даа улус-биле мактанмазын, чүге дээрге бүгү чүве силернии-дир: 22Павел, Аполлос, Кифа Пётр азы бо делегей-даа, амыдырал азы өлүм-даа, амгы азы келир үе-даа – ол бүгү силернии-дир, 23а боттарыңар Христоска хамааржыр силер+, а Христос – Бурганга.

4

Павелдиң коринфичилерни боттарын өрү көрдүнгени дээш чемелээни

4^1Ынчаарга бисти Христостуң бараан болукчуларын дег, Бурганның чажыттарын бүзүреп дааскан улусту дег хүлээп ап көрүңер. 2Бир-ле чүүлдү бүзүреп дааскан улустан шынчы чорук негеттинер болдур ийин. 3Силерниң азы кандыг-бир өске кижиниң мени шиидип, чүве чугаалаары мени барык-ла хөлзетпейн турар. Бодум безин бодумну шиитпес кижи мен. 4Арын-нүүрүм арыг+, ынчалза-даа мээң агартыныым ында эвес: мээң шииткекчим – Дээрги-Чаяакчы ол-дур+. 5Ынчангаш чогуур үе үнмээнде, Дээрги-Чаяакчы чедип келбээнде, чүнү-даа шиитпеңер+. Ол караңгыда чажыртынган чүүлдү чырыдыпкаш+, чүректерниң бодал-хөөннерин ажыдыптар, кижи бүрүзү ынчан Бурганның макталын алыр+.

6Ха-дуңма, мен ол бүгүнү, силерге ачы-дуза болзун дээш, бодумга база Аполлоска+ хамаарыштыр чугаалап тур мен. «Бижээн чүүлдүң кызыгаарын ажыр баспаңар» – дээн сөстерниң утказын бистиң үлегер-чижээвистен билип алзыннар дээш[*] база бир кижини өскезинден өрү көрбезинге бистен өөренип алзыннар дээш, силерге ону чугааладым. 7Кым сени онзагай кижи кылып турарыл? Бургандан белек кылдыр албааның, бодуңнуу боор чүң барыл?+ Сен бүгү чүүлдү алган болзуңза, чүге ону халас албаан дег мактаныр сен?

8Пөге берген-дир силер аа! Бажыңар ажыр баяан-дыр силер!+ Бис чогувуста-ла, хааннар апарган-дыр силер аа?! Силерниң ам бодап турарыңар ёзугаар ындыг-ла болгай. Херек кырында хааннар апарган бооруңар кай, бис база ынчан силер-биле кады хааннап тургай бис де! 9Бирде бодап кээримге, Бурган элчиннер бисти адактың адаа, өлүмге шииттирген улус кылгаш+, көргүзүг кылдыр салып каан-дыр. Бүгү өртемчей, дээрниң төлээлери база улус-чон бисче көрүп турар-дыр. 10Христос дээш, бис «мелегей» апарган бис, а силер Аңаа башкарты бергеш, мерген угаанныг апардыңар!+ Бис кошкак бис, а силер күчүлүг силер!+ Улус силерни алдаржыдып турар, а бистиң ат-алдарывыс баксыраан. 11Амдыгаа чедир аштап, суксап чор бис, эът-бот шывар хевивис-даа чок+; эттедип-соктуртуп чор бис, аал-оранывыс-даа чок. 12Холдарывыс-биле ажылдап ап+, хонуувус үспейн чор бис. Бисти бак сөглээрге, харыызынга алгап-йөрээр-дир бис+; истеп-сүрерге, шыдажып эртер-дир бис. 13Биске бак аас эдерге, эп-чөп-биле харыылаар-дыр бис. Бо делегейге хамаарыштыр алырга, бок-чам, амдыгаа дээр таптай базып келген доозун-довурак дег-дир бис.

14Мен силерни ыятсын дээш, мону биживедим, чок! Харын ынак ажы-төлүмнү дег+, силерни угаан киир сургап тур мен. 15Муң-муң христиан кижизидикчилерлиг-даа болзуңарза, эжен-эңдерик адаларыңар бар эвес. А мен, силерниң Христос Иисуска башкарты бээриңер дээш, Ооң Буянныг Медээзин суртаалдааным дамчыштыр адаңар апарган мен+. 16Ынчангаш дилеп тур мен: мээң үлегерим эдерип көрүңер+[*]. 17Чогум-на ол дээш, Дээрги-Чаяакчыга шынчы, ханы ынак оглум Тимофейни силерже чоруттум+. Чер болганга, христиан ниитилел бүрүзүнге мээң канчаар өөредип турарым дег, ол силерге мээң Христос Иисуска башкарткан амыдыралым дугайында сагындырып чугаалаар.

18Мени силерже чеде бербес боор дээнзиг, араңарда чамдык улус өрү көрдүне берген-дир. 19Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы-ла күзээр болза, мен силерге удавайн чеде бээр мен+. Ынчан демги өрү көрдүнген улустуң аксы-сөзүнүң чеченин эвес, а херек кырында күжүнүң бар, чогун шенеп көөр мен. 20Чүге дээрге Бурганның Чагыргазы чечен сөс эвес, а күчү-күш дамчыштыр Бодун көргүзер+. 21Силерже кижизидер шывыктыг чеде берейн бе азы ынакшыл долган чөпшүл сеткилдиг чеде берейн бе? Чүнү күзээр силер?+

5

Самыыраан кижини Павелдиң буруу шапканы

5^1Силерниң араңарда самыыраар чорук+ тывылган деп чугаа-соот чер-черде дыңналып тур. Дүрзү-бурганга чүдүүр улустуң безин билбези хай-калчаа самыыраар чорук силерде бар дээр-дир: бирээңер соңгу иези-биле холбажы берген дээр-дир+. 2А силер менээргенир-дир силер! Ооң орнунга муңгарап-човап, ындыг херек үүлгеткен кижини араңардан үндүрер ужурлуг эвес силер бе? 3-4Мага-бодум-биле араңарга турбазымза-даа, сагыш-сеткилим-биле – кады мен+. Ынчангаш силерниң чаныңарга турган-даа дег, ындыг херек үүлгеткен кижини канчаптарын Дээргивис Иисустуң өмүнээзинден шиитпирлептим. Чаңгыс черге чыглып келгениңерде (база сагыш-сеткилим-биле араңарга турумда), Дээргивис Иисустуң эрге-күжү-биле 5ындыг кижини эрликке хүлээдип берээл+ – ооң бачыттыг күзээшкиннерлиг мага-боду узуткаттынзын база Дээрги-Чаяакчының шииткел хүнүнде ооң сүлдези камгалал алзын+.

6Силерде мактаныпкы дег чүү-даа чок. «Хөй далган хөөй берзин дизе, ынай ажыткы херегин» билбес силер бе?+
7Чаа хөөткен далган боор дээш, эрги ажыткыны аштап кааптыңар+, силер болза ажыткы холуваан далган-на болгай силер. Чүге дээрге Хосталыышкын байырлалывыстың Хураганы боор Христосту бис дээш өргээн болгай. 8Ындыг болганда, Хосталыышкын байырлалын бузуттуг-бак болгаш будалчак чоруктуң эрги ажыткызы-биле эвес[*], а ак сеткил болгаш алыс шынның ажыткы чокка хаарган далганы-биле байырлап чоруулуңар+.

9Самыыраан улус-биле харылзашпаңар деп+, мооң мурнундагы чагаамга бижээн мен. 10Ындыг-даа болза, черле бо делегейде турар бүгү самыыраан улус-биле, чазый-чилби база акша бузурукчузу улус-биле азы дүрзү-бурганнарга чүдүүрлер-биле харылзашпаңар дивээн мен. Оон башка бо делегейни шуут каапкаш, чоруур ужурга таварышкай силер. 11Бүзүрээн ха-дуңманың бирээзи мен дээр+, а херек кырында самыыраан, чазый-чилби азы дүрзү-бурганга чүдүүр, нүгүлчү азы арагачы, акша бузурукчузу кижи-биле харылзашпаңар деп, мен ам силерге тайылбырлап, бижип ор мен. Ындыг кижи-биле кады аъш-чем безин чивеңер! 12-13Христиан ниитилелден дашкаар турар улусту шиидери мээң кандыг херээм чүвел? Дашкаар турар улусту+ Бурган шиидер, а силерниң херээңер – христиан ниитилелдиң иштинде турар улусту шиидери-дир. Ынчангаш силер бужар-бак кижини араңардан үндүрүптүңер+.

6

Бүзүревээннерге шииткел херектери сайгартпаңар

6^1Ха-дуңмазы-биле чөрүлдээ үнүп кээрге, силерниң кайы-бирээңер Бурганның улузунуң эвес+, а бүзүрели чок улустуң шииткел кылыр черинге чаргызын үзе шииттирерин канчап диттирил? 2Кай, Бурганның улузу бо делегейни шиидер дээрзин билбес силер бе?+ Алызы барып бо делегейни шиидер ужурлуг улус, таанда-ла ындыг чугула эвес херектерни боттарыңар шиитпирлеп шыдавазыңар ол бе? 3Дээрниң төлээлерин шиидеривисти билбес улус силер бе? Таанда-ла амыдыралчы айтырыгларывысты боттарывыс шиитпирлеп шыдавас бис бе? 4Хүн бүрүнүң маргылдаалыг херектерин шиитпирлээрде, христиан ниитилелге кандыг-даа хамаарылга чок улусту канчап шииткекчилер кылдыр томуйлап аар силер? 5Ыяткаш, арныңар кыссын!+ Таанда-ла Бурганга бүзүрээн ха-дуңма улузуңарда чаргы чарып шыдаар чаңгыс-даа угаанныг кижи чок болганы ол бе? 6А дөмей-ле, ха-дуңмашкы улус эртип, удур-дедир шииткел черинге билдиржир, ам артында бүзүревээн улус мурнунга чаргылдажыр-дыр силер.

7Шынап-даа болза, араңарда чаргылдажып турарыңар-ла силерни бакка суга бээр-дир. Хомудап артарыңар оон дээре турбаан бе? Когарап артарыңар оон дээре эвес бе?+
8А силер боттарыңар артында-ла ха-дуңмаңар боор улусту безин хомудадыр, оларга когарал чедирер-дир силер.

9Чөптүг-шынныг эвес улус Бурганның Чагыргазын салгап албазын билбезиңер ол бе?+ Бодуңарны мегелевеңер. Самыыраар, дүрзү-бурганга мөгеер, ашак-кадайынга өскерлир улус+, а ол ышкаш самыын-садар эрлер, эр улус-биле холбажыр эрлер; 10ооржу, чазый-чилби, арагачы, нүгүлчү азы акша бузурар улус+ – олар шупту Бурганның Чагыргазын салгап албас. 11Силерниң чамдыыңар шак-ла ынчаар амыдырап чораан болгай+. Ынчалза-даа Дээрги Иисус Христостуң ады-биле бистиң Бурганывыстың Сүлдезинге арыдыр чугдурган+, ыдыктаттырган база агартырган силер.

Христианнар самыын-садар херээженнер-биле холбашпазын

12«Меңээ бүгү чүвени чөпшээрээн»+ – деп болур силер[*], ынчалзажок ооң шуптузу меңээ ажыктыг болбас. «Меңээ бүгү чүвени чөпшээрээн», ынчалзажок чүү-даа чүве мени чагырып албас ужурлуг. 13«Чем – хырынга, а хырын – чемге херек», ынчалза-даа Бурган оозун-даа, өскезин-даа бир дөмей узуткап каар. Мага-ботту самыыраарынга эвес, а Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан болзун; а Дээрги-Чаяакчы мага-ботту чагырзын. 14Бурган Дээрги Иисусту өлүглер аразындан катап диргизип каан; Ол бисти база Бодунуң күчү-күжү-биле катап диргизиптер. 15Кай, силерниң мага-бодуңар Христостуң мага-бодунуң кезектери боорун билбезиңер ол бе?+ Ындыг болганда, канчап-ла мен, Христос-биле харылзаалыг кезектерни ап алгаш, самыын-садар херээжен-биле харылзаалыг кылып каар мен? Ындыг боор ужур чок! 16Кай, самыын-садар херээжен-биле холбажып турар кижи ооң-биле кады чаңгыс мага-боттуг апаарын билбезиңер ол бе? Бижилгеде мынчаар бижээн-не болгай: «Ийи кижи чаңгыс мага-ботка катчыр»+. 17А Дээрги-Чаяакчы-биле харылзаалыг апарган кижи Ооң-биле кады чаңгыс Сүлдеге каттышкан+.

18Самыыраар чоруктан чайлап чоруңар+. «Кижиниң үүлгеткени кандыг-даа бачыт ооң мага-бодунга хамаарылга чок» деп болур силер, ынчалзажок самыырап турар кижи бодунуң мага-бодунга удур бачыт үүлгедир. 19Кай, силерниң мага-бодуңар Бургандан хүлээп алганыңар, силерниң араңарда амыдырай берген Ыдыктыг Сүлдениң өргээзи боорун билбезиңер ол бе? Силер ам бодуңарны баш билбес силер!+
20Чүге дээрге Бурган силерни улуг өртек-биле садып хостаан+. Ынчангаш мага-бодуңар-биле[*] Бурганны алдаржыдыңар!

7

Өг-бүле айтырыы

7^1«Эр кижи херээжен кижиге дегбес болза эки» деп[*], чагаада бижээн чүүлүңерге хамаарыштыр. 2Ындыг-даа болза, силерниң араңарда самыыраар чорук бо-ла таваржыр болганда, эр кижи бүрүзү бодунуң кадайы-биле, а херээжен кижи бүрүзү бодунуң ашаа-биле чоок харылзаалыг боорундан ойталавазын. 3Ашаа кадайынга хамаарыштыр эр-херээжен хүлээлгени болур-чогууру-биле күүсетсин+, а кадайы ашаанга хамаарыштыр хүлээлгезин күүсетсин. 4Чүге дээрге кадай кижиниң мага-бодун ол боду баш билбес, а ашаа баш билир. Ашааның мага-бодун база боду эвес, а кадайы баш билир. 5Араңарда чоок харылзаалыг боорундан ойталаваңар, чүгле ийилээ дугуржуп алгаш, мөргүүрү-биле кезек өйде эр-херээжен харылзааларны соксадып болур силер+. А ооң соонда база катап чоок харылзаалыг болуңар, оон башка бодуңарны туттунуп шыдавазыңарны ажыглап, эрлик силерни күткүде берип боор+. 6Ындыг-даа болза, мен ону айтыышкын эвес+, а чөпшээрел хевирлиг кылдыр чугаалап тур мен. 7Бүгү улустуң ол тала-биле меңээ дөмей боорун күзээр ийик мен, ынчалза-даа кижи бүрүзү өскелернии дег эвес ачы-буянныг белекти Бургандан алыр+: бирээзиниң – ындыг, а өскезиниң – мындыг боор.

8Кадайланмаан улус болгаш дулгуяктарга хамаарыштыр чугаалаар чүвем бо: олар, мен ышкаш, чааскаан чоруур болза эки. 9Ынчалза-даа боттарын туттунуп шыдавастар болза, күзээшкинден хөлзеп-хайныр орнунга, оларның өгленип алганы дээре+.

10А өгленчип алган улуска Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын дамчыдып тур мен: кадайы ашаандан чарылбас ужурлуг+. 11А ол ашаандан чарлы-даа берзе, чааскаан чорзун азы ашаа-биле эптежип, катап олуржуп алзын. Ашаа, бодунуң ээлчээнде, кадайындан чарылбас ужурлуг+.

12Арткан улуска хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчының эвес, а мээң бодалымны чугаалап көрейн: Бурганга бүзүрээн ха-дуңманың бирээзиниң кадайы бүзүревээн херээжен бооп, ашаа-биле чурттаарындан ойталавас болза, ол эр кижи кадайындан чарылбас ужурлуг+. 13А ол ышкаш бүзүрээн херээженниң бүзүревээн ашаа ооң-биле чурттаарындан ойталавас болза, ол херээжен ашаандан чарылбас ужурлуг. 14Чүге дээрге бүзүрээн кадайының салдары-биле бүзүревээн эр Бурганга чоок апарган-дыр, а бүзүрээн ашааның салдары-биле бүзүревээн херээжен Бурганга чоок апарган-дыр. Оон башка ажы-төлүңер арыг эвес тургай эртик, а ам олар Бурганга улам чоок апарган-дыр+. 15А бүзүревээн ашааңар азы кадайыңар чарлырын күзей берзе, оларныы-биле болгай аан. Ындыг таварылгада бүзүрээн эр, херээжен ха-дуңманың хосталгазы боогдал чок. Ынчалза-даа Бурган силерни[*] эп-найыралдыг амыдыралче кыйгырган. 16Шынап-ла, канчап билир сен, өг-бүлениң херээжен ээзи? Ашааңны камгалаптарың чадавас+. Азы канчап билир сен, өг-бүлениң эр ээзи? Кадайыңны камгалаптарың чадавас.

17Ынчаарга чүл? Кижи бүрүзү Дээрги-Бурган-Чаяакчының аңаа доктаадып бергени, ол дээш кыйгырганы чүүлдүң аайы-биле амыдыразын. Бүгү христиан ниитилелдерге «ынчалыңар» деп дужаап тур мен. 18Кыртыжап демдектеттирип алган тургаш, Дээрги-Чаяакчыга кыйгырткан кижи оозун чажырбазын. А кыртыжап демдектеттирбээн тургаш, кыйгырткан кижи ол ёзулалды кылдыртпазын+. 19Кыртыжап демдектээринде-даа, кыртыжап демдектетпезинде-даа көңгүс ужур-утка чок+. Бурганның айтыышкыннарын сагыыры – кижиге эң чугула чүүл ол-дур! 20Кижи бүрүзү Бурган ону кый дээн үеде турган байдалынга хевээр артып калзын. 21Сени кый дээн үеде кул турган болзуңза, хөлзеп-дүвүреве. (Ынчалза-даа хосталы бээр аргаң бар болза, ону ажыглааны дээре.) 22Дээрги-Чаяакчы кый дээн үеде кул турган кижи Ооң мурнунга хостуг боор+. А хостуг хамааты тургаш, кыйгырткан кижи ам Христостуң кулу боор+. 23Бурган силерни улуг өртек-биле садып хостап алган+, ындыг болганда, кижилерге кулдар болбаңар+. 24Ха-дуңма, кайыңар-даа Бурганның мурнунга кыйгырткан үезинде турган байдалынга хевээр артып калзын.

25Кажан-даа өг-бүле тутпаан улуска хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчыдан келген айтыышкын менде чок. Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчының өршээли-биле бүзүрелге төлептиг деп санаткан кижи бооп, бодумнуң чагыг-сүмемни кадайн+. 26Амгы түренчиг үелерде кижи амыдырал байдалын өскертпес болза эки деп бодаар мен. 27Кадайың-биле чурттап турар болзуңза, канчаарыл? Чарылган херээң чок. А бир эвес кадай чок болзуңза, кадай дилеве. 28Ынчалза-даа кадайланып алзыңза, бачыт үүлгеткен болбас сен. А ол ышкаш эр кижи дегбээн арыг кыс ашакка барып алза, ооң база бачыды чок. Ындыг болза-даа, өгленип алган улус амыдыралынга түрегдел көөрүн утпаңар, а мен силерни хайыралаарын кызар-дыр мен.

29Биригээр чугаалаарга, ха-дуңма, үениң төнчүзү чоокшулап келген-дир. Моон соңгаар кадайлыг улус кадай албаан улус дег болзун. 30Качыгдаан улус боттарын качыгдаваан улус дег алдынзын. Өөрүп-байырлаан улус өөрүп-байырлаваан улус дег болзун. Садып ап турар улус чүзү-даа чок улус дег болзун+. 31Бо делегейниң ажыл-херектеринче дүлнү берген улус оларны кылбайн турар улус дег болзун. Чүге дээрге бо делегей амгы үеде бар хевири-биле эстип-хайлы бээр+.

32Кандыг-даа сагыш човаашкыннар силерни шүүдетпес боорун күзеп тур мен+. Кадайланмаан кижи Дээрги-Чаяакчының ажыл-херектери дээш база Ооң күзелин хандырар дээш сагыш човаар. 33А кадайлыг кижи хүн бүрүнүң амыдыралы дээш, кадайының күзелин хандырар дээш сагыш човаар. 34Ооң сонуургал-чүткүлдери чөрүшкек боор[*]. Ашаа чок херээжен азы эр кижи дегбээн арыг кыс, бодунуң мага-боду болгаш сагыш-сеткили-биле Бурганга бүрүнү-биле бердинер дээш, Дээрги-Чаяакчының ажыл-херээн бодаар, а ашактыг херээжен хүн бүрүнүң амыдыралы дээш база ашааның күзелин хандырар дээш сагыш човаар. 35Силерни кандыг-бир чүүлдерге кызагдаар дээш эвес, а бодуңарга ажыктыг болзун дээш; өскээр чардыкпайн, Дээрги-Чаяакчыга бүрүнү-биле бердинип, доктар чокка бараан болзуннар дээш, мен мону чугаалап тур мен.

36Силерниң кайы-бирээңер бодунуң назы четкен уруунуң чааскаан чурттап чорууру дээш, буруулуг мен деп саназа база ону өглеп каары херек болза, бодунуң күзелин ёзугаар кылзын. Ол кижи уруун өглеп кагзын, ол чорук бачыттыг эвес боор. 37А бодунуң чүрээнде чайгылыш чок шиитпир хүлээп алган, түрегделге туттурбаан, бодун туттунуп шыдаар харыктыг база бодунуң уруун арыг хевээр кадагалап аар деп чүрээнде шиитпирлээн кижи бар болза, ооң кылып турары эки. 38Ынчангаш уруун ашакка берип турар аданың кылып турары шын+, а бербейн турар аданың кылып турары оон-даа эки[*].

39Ашаа дириг чорда, херээжен кижи ооң-биле тудуш харылзаалыг боор, ынчалза-даа ашаа чок апаар болза, күзээн кижизинге барып ап боор+. Чүгле ол кижи Дээрги-Чаяакчыга бүзүрээр болзун. 40Ындыг болза-даа, мен бодаарымга (а Бурганның Сүлдези база мээң-биле кады ышкажыл), дулгуяк хевээр артары аңаа улам амыр-чыргалдыг боор.

8

Дүрзү-бурганнарга өргүп салган чем дугайында

8^1Дүрзү-бурганнарга өргүп салган чем дугайында бижээниңерге хамаарыштыр+. «Бистиң шуптувуста билиг барын билир бис». Ол шын болбайн канчаар, ынчалза-даа билиг улусту адыыргак кылып каар, а ынакшыл быжыктырып турар+. 2Бир-ле чүүлдү билир мен деп бодаар кижи херек кырында чүнү-даа болур-чогууру-биле билбес+. 3Ынчалза-даа Бурганга ынак кижи Аңаа билдингир апарган-дыр+.

4Ынчангаш дүрзү-бурганнарга өргүп салган чемге хамаарыштыр: «Билир чүүлүвүс бо-дур: бо делегейде дүрзү-бурган – көңгүс чүү-даа эвес база чүгле чаңгыс Бургандан өске кандыг-даа бурган чок+. 5Дээрде азы черде бурган деп адаткан чүүлдер бар-ла харын (шынап-ла, эңдерик хөй „бурганнар“ болгаш „дээргилер“ бар болбазыкпе). 6А бисте чүгле бүгү чаяалганың эге-дөзү, амыдыралывыстың эчис сорулгазы боор чаңгыс Бурган Ада+ болгаш бүгү чаяалганың Ону дамчыштыр бар апарганы+, Ону дамчыштыр амыдырап чоруурувус чаңгыс Дээрги Иисус Христос олар бар»[*].

7Ынчалза-даа улустуң шуптузунда шак ындыг билиг чок. Чамдык улус чоокка чедир-ле дүрзү-бурганнарга өргүлге салган чем чип, оларга мөгейиг дугайында бодап чаңчыккан. Ындыг улустуң арын-нүүрү ам-даа быжыкпаан болгаш, өргүлге салган аъш-чем оларны бужартадыптар+.

8«А аъш-чем бисти Бурганче чоокшуладып шыдавас. Кандыг-бир чемни чивес-даа болзувусса, биске багай болбас, ону чиир-даа болзувусса, дөмей-ле биске эки апарбас+*».

9Чүгле оваарнып көрүңер: силерниң хостуу-биле чемненириңер бүзүрели быжыкпаан улусту бачытче күткүде бербезин. 10Ам-даа чегей билиглиг, быжыкпаан кижи+ шыырак билиглиг сээң дүрзү-бурганга мөгеер черде өргүлге салган аъш-чем чип орарыңны көрүп кагза+, ол кижи дүрзү-бурганга өргээн эътти чий бээр кылдыр ооң арын-нүүрүн «быжыктырып» шыдааның ол боор бе? 11Силерден кошкак база Христостуң ол дээш өлгени кижини силерниң билииңер өлүмге чедире бээри ол-дур+. 12Ооң быжыкпаан арын-нүүрүн балыглааныңар-биле бүзүрээн ха-дуңмаңарга удур бачыт үүлгеткеш, Христоска удур бачыт үүлгедип турарыңар ол-дур. 13Ынчангаш аъш-чем мээң бүзүрээн ха-дуңмамны бачытче күткүдүп турар болза, ону бачытче киирбес дээш, моон соңгаар кажан-даа эът чивес мен+.

9

Павелдиң бодунуң эргелерин ажыглавааны

9^1Мени көрүңер даан. Хостуг эвес-тир мен бе? Элчин эвес-тир мен бе?+ Дээргивис Иисусту көрген эвес ийик мен бе?+ Дээрги-Чаяакчы-биле эвилелдиг амыдыралыңар – мээң ажыл-херектеримниң үре-түңнели эвес ийикпе? 2Өске улуска элчин эвес-даа болзумза, чүү-кандыг-даа болза, силерге элчин мен. Боттарыңарның-на Дээрги-Чаяакчы-биле эвилелдиг амыдыралыңар-ла – элчин боорумнуң бадыткалы ол-дур.

3Мээң херээмни сайгарыксап турар улуска удур камгаланыр чүүлүм бо-дур. 4Аъш-чем чиир, суксун ижер эргевис чок бе?+
5Азы өске элчиннер ышкаш, чижээ, Дээрги Иисустуң дуңмалары+ база Кифа Пётр ышкаш, Бурганга бүзүрээн кадайлыг бооп+, ону эдертип алгаш чоруур эргевис чок бе? 6Азы чүгле Варнава+ биле мен хүн бүрүнүң амыдыралынга херектиг чүүлдерни боттарывыс ажылдап алыр ужурлуг бис бе? 7Боду бодун азыравышаан, албан-хүлээлге эрттирер шериг кижи кажан турганыл?+ Шөлге виноград тарааш, ооң чимизин чиир эрге чок кижи кымыл?+ Азы кодан хойну кадарып тургаш, ооң сүдүн ишпес кым барыл? 8Мен мону чүгле хамык чүүлдерже кижиниң көөр аайы-биле көргеш, чугаалап турарым ол бе? Ыдыктыг хоойлу база ындыг уткалыг чугаалап турар эвес чүве бе? 9Моисейниң хоойлузунда мынча деп бижээн ийик чоп: «Тараа бастырып турар шарыга хээрик кедирбе»+. Кай, Бурган бо таварылгада чүгле шарылар дээш сагыш човап турар бе? 10Ол бистиң дугайывыста чугаалап турар эвес чүве бе?

Ийе, бисти бодааш, ынчаар бижээн-дир!+ Тарааны тарып-даа турар кижи дүжүт ажаап алыр идегел-биле тарыыр ужурлуг, а бастырып-даа турар кижиге база «Үлүүм алыр мен» деп идегел турар ужурлуг+. 11Бис Сүлдеге хамааржыр үрезинни араңарга тарып каан-дыр бис, ынчангаш чер кырынга хереглээр кежиктерни база араңардан чыып алзывысса, силерден ындыг хөйнү негеп турарывыс ол бе?+
12Силерден деткимче алыр эрге өске улуста бар болза, бисте оон артык эрге бар эвес чүве бе?

Ындыг болза-даа, бис ол эргевисти ажыглавадывыс. Харын Христос дугайында Буянныг Медээниң тараарынга кандыг-даа шаптык катпас дээш, бүгү аар-бергелерни шыдажып эртип тур бис.

13Бурганның өргээзинде бараан бооп турар улус аъш-чем-биле ол өргээден хандыртынып турарын таанда-ла билбес силер бе? Өргүл салыр бедигээш чанынга бараан бооп турар улус база өргүлге салган чемден үлүг алыр эргелиин таанда-ла билбес силер бе?+
14База-ла шак ынчаар, Буянныг Медээни суртаалдап турар улус амыдыралынга херектиг чүүлдерни ол суртаалдары дээш алыр кылдыр Дээрги-Чаяакчы доктаадып каан+.

15Ынчалза-даа мен ол эргелерниң кайызын-даа ажыглавадым, мону бижиирде, меңээ шак ындыг деткимче көргүссүн деп-даа бодавадым+. Мээң чоргаараар чөптүг чылдаамны узуткаар арганы кандыг-бир кижиге бээр орнунга, меңээ өлү бээри дээре. 16Буянныг Медээни суртаалдап турар болзумза, менде чоргаараар чылдак чок, чүге дээрге ол – мээң дорт хүлээлгем-дир+. Бир эвес Буянныг Медээни суртаалдавайн барзымза, бодум шорум-дур! 17Буянныг Медээни эки турам-биле суртаалдап эгелээн болзумза, шаңналга төлептиг боор ийик мен. А эки турам-биле суртаалдавайн турар болзумза, анаа-ла Бурганның даалгазын күүседип турарым ол-дур+. 18Ынчаарга чүү дээш шаңналым алыр мен? Буянныг Медээни суртаалдап тура, суртаалчының артык эргелерин ажыглавайн, ону улустан төлевир чокка кылып турарым дээш+ алыр мен.

Павел хосталгазын бүгү улуска ажык-дуза чедирери-биле ажыглаар

19Мен бүгү улустан хостуг, олардан хамаарышпас-даа болзумза, оларның хөй кезиин Христосче ээлдирер дээш, бодумну бүгү улуска кулданыгже хүлээдипкен мен+. 20Иудейлерни ээлдирип алыр дээш, мен оларга хамаарыштыр иудей ышкаш апардым. Ыдыктыг хоойлуну хүлээп көөр улусту ээлдирип алыр дээш, мен оларга хамаарыштыр ыдыктыг хоойлуга башкарткан кижи ышкаш апардым+. (Ынчалза-даа бодумну ыдыктыг хоойлунуң кулу деп санавас мен.) 21А ыдыктыг хоойлуну сагывас улусту Христосче ээлдирип алыр дээш, мен оларга хамаарыштыр ыдыктыг хоойлуну сагывас кижи ышкаш апардым+. (Шынап-ла Бурганның хоойлузундан хостуг эвес мен, Христостуң хоойлузунга башкартып чоруурум ол.) 22Кошкак улусту база ээлдирип алыр дээш+, мен оларга хамаарыштыр кошкак кижи ышкаш апардым. Оода-ла чамдык улусту камгалап алыр дээш, кандыг-даа улуска хамаарыштыр дыка чоок кижи апардым+. 23Буянныг Медээниң аазааны шаңналдан бодумнуң үлүүм алырын бодап, ол бүгүнү ындыг сорулга-биле кылып чор мен.

24Маргылдаа шөлүнге чаржып маңнашкан хөй кижиниң чүгле чаңгызы тиилекчиниң шаңналын алырын билбес эвес-ле болгай силер? Ындыг болганда, тиилелге дээш маңнаңар+. 25Маргылдааларга киржир кижи бүрүзү шыңгыы белеткел эртер. Тиилээни дээш, олар дораан оңа бээр шаңнал алыр, а бис – мөңгеде оңмас шаңналче чүткүүр бис!+
26Ынчангаш мен база эчис сорулгазы чок кижи дег, анаа-ла хей чүгүрбейн чор мен; агаар шашкылаар дээн кижи дег, анаа-ла хей чогушпайн чор мен. 27Харын өске улуска суртаалдап тура, бодум шаңналга төлеп чок болбас дээш, мага-бодумну «чула шаап», ону бодумга чагыртып чор мен.

10

Дүрзү-бурганга мөгееринге удур кичээндириг

10^1Ха-дуңма, ада-өгбевистиң шуптузунуң булут адаанга турганын, оларның далай өттүр кеже бергенин эки билип ап көрүңер+. 2Олар шупту Моисейге башкартып, булутка база далайга суктурганнар. 3Олар шупту чаңгыс-ла ол, Сүлде хайырлаан чемни чип+, 4чаңгыс-ла ол, Сүлде хайырлаан суксунну ижип турганнар. Ол улус Сүлдеге башкарткан Хаядан аккан суксун ишкен, а оларны үдеп чораан ол Хая[*] – Христос болган. 5Ынчалза-даа оларның хөй кезии Бурганның сеткилинге кирбейн баргаш, ээн ховуга узуткаттырып кааннар+.

6А ол бүгү, ада-өгбевистиң күзей бергени дег+, бачыттыг чүүлдерни күзевезивис дээш, биске үлегер-чижек болган. 7Чамдык ада-өгбевис ышкаш, дүрзү-бурганнарга мөгейбеңер. Бижилгеде мынчаар бижээн-не болгай: «Улус-чон ижип-чиири-биле олуруп алган, а ооң соонда самнап-хөглеп эгелээн»+. 8Оларның чамдыызы ышкаш, самыыралга алыспаалы. Ынчап тургаш, олардан 23 000 кижи чаңгыс хүн дургузунда кырлып калды чоп+. 9Оларның чамдыызы ышкаш, Христостуң шыдамыын шеневээли+. Ынчаар кылгаш, олар чыланнарга шактырып өлдүлер чоп+. 10Оларның чамдыызы ышкаш, хомудап турбаңар. Ынчанган дээш, дээрниң хыдыкчы төлээзи оларны узуткап кагды чоп+.

11Биске үлегер-чижек болзун дээш+, ол бүгү чүүлдер ада-өгбевис-биле болган, биске сагындырыг болзун дээш, ол бүгүнү бижип каан. Үелерниң төнчүзүнде чурттап турар болгай бис. 12Ынчангаш ийи бут кырында быжыг турар мен деп бодаар кижи, тайып ушпас дээш, кичээнзин+. 13Силерни тавараан күткүлге – өске чүү-даа эвес, а кижи шаа-биле күткүлге-дир. Бурган аазаан сөзүнге шынчы+. Ол кажан-даа силерге күш чедер шааңардан ажа бээр күткүлге эртерин чөпшээревес, а күткүлге таварышса-даа, ону шыдажып эртсиннер дээш, канчап адырлырын база силерге айтып бээр+.

14Ынчангаш, ханы ынак эш-өөрүм, дүрзү-бурганнарга мөгееринден ойлап-дезиңер!+
15Угаан-сарыылдыг улуска дег, силерге чугаалап тур мен. Чугаалаан чүвемни угаап көрүңер. 16Бурганга ол дээш өөрүп четтиреривис ачы-буянныг дашка Христостуң ханы-биле бистиң тудуш харылзаавысты көргүспейн турар бе? А үзе тыртып турар хлевивис Христостуң мага-боду-биле бистиң тудуш харылзаавысты көргүспейн турар бе?+
17Хлеб чүгле чаңгыс, а бис, чеже-даа хөй болзувусса, чаңгыс мага-ботту тургузуп турар бис, чүге дээрге шуптувус чаңгыс-ла ол хлебти үлежип турар бис+.

18Израиль чонче көрүңер даан: өргүлге салган аъш-чем чип турар бүгү улус өргүл салыр бедигээштиң хамааржыры Бурган-биле тудуш харылзаалыг эвес чүве бе?+
19Кандыг уткалыг чугаалап турарым ол? Дүрзү-бурган боду азы дүрзү-бурганга салган өргүл аъш-чеми кандыг-бир ужур-уткалыг деп турарым ол бе?+
20Чок! Өске чоннар улузу өргүл салганда, Бурганга эвес, а буктарга салырын чугаалап тур мен+. А силерниң буктар-биле харылзаалыг бооруңарны күзевес-тир мен. 21Дээрги Иисустуң дашказындан ижип тургаш, буктарның дашказындан база ижип шыдавас силер; Дээрги Иисуска тураскааткан чемни чип тургаш, буктарга тураскааткан чемни ооң-биле кады чип шыдавас силер+. 22Азы чүл? Дээрги-Чаяакчының хүннээчел сагыжын оттурар дээн бис бе?+ Таанда-ла Оон күштүг бис бе?+

Бүгү чүүлдү Бурганның алдар-хүндүзү дээш кылыңар

23«Бүгү чүвени чөпшээрээн»+ деп болур силер, ынчалза-даа бүгү чүве ажыктыг болбас. «Бүгү чүвени чөпшээрээн», ынчалза-даа бүгү чүве быжыглал болбас. 24Кым-даа бодунуң ажык-дүжүүн сүрбезин, а өске улустуң ажык-дүжүү дээш сагыш човазын+. 25Базаарда садып турар кандыг-даа эътти, кайыын келгенин истевейн, чип алыңар. Арын-нүүрүңер чүден-даа ойталавазын+. 26Чер-делегей болгаш ону долган бүгү чүве Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр болгай+. 27Силерни Бурганга бүзүревээн кижи бажыңынче чалаарга, «баар-дыр» деп шиитпирлезиңерзе, мурнуңарга салган аъш-чемни, кайыын келгенин айтырбайн, чип алыңар+. Арын-нүүрүңер чүден-даа ойталавазын. 28А бир эвес кандыг-бир кижи силерге: «Ол эътти өргүл кылдыр салган-дыр» – дээр болза, силерге ону чугаалаан кижи дээш, арын-нүүр дээш, чивеңер. 29Силерниң эвес, а ол кижиниң арын-нүүрүн бодааш, «арын-нүүр» деп турарым ол. Чүге дээрге мээң хосталгам өске кижиниң арын-нүүрүнүң шииткели-биле канчап кызагдаттырарыл? 30Бир эвес мен аъш-чемни Бурганга өөрүп четтириишкин-биле хүлээп ап турар болзумза, ол аъш-чем дээш, мени чүге буруу шаварыл?+

31Ындыг болганда, ижип-даа, чип-даа азы өске кандыг-даа херек кылып турзуңарза, ол бүгүнү Бурганның алдар-хүндүзү дээш кылып чоруңар+. 32Иудейлерге-даа, өске чоннар улузунга-даа, христиан ниитилелге-даа моондак тургуспаңар+. 33Меңээ – кандыг-даа улуска дыка чоок кижи бооп, оларның аайынга кирерин кызып чоруур кижиге – дөмей болуңар+. Ам-даа хөй улус камгалалды алзын дээш, бодумга ажык-дүжүк харавайн+, оларның ажык-дүжүүн бодап чоруур болгай мен.

11

11^1Христостуң үлегер-чижээн эдерип чоруурум дег, мени өттүнүп көрүңер+.

Бурганны алдаржыдып тура, кижиниң бажын шывар-шыппазы

2Мени сактып артканыңар дээш база силерге дамчытканым өөредигни олчаан эдерип чорууруңар дээш, силерни мактап каайн. 3Ынчалза-даа мону билип аарыңарны күзеп тур мен: Христос эр кижи бүрүзүнге «баш» боор+, эр кижи – херээжен кижиге «баш» боор+, а Бурган – Христоска «баш» боор+. 4Ынчангаш бажын шып алгаш, мөргүүр азы өттүр билип медеглээр эр кижи бүрүзү «бажын» бак атка киирер. 5А бажын шып албайн, мөргүүр азы өттүр билип медеглээр херээжен кижи+ бүрүзү бодунуң «бажын» бак атка киирер. Ол бажын тазарты чүлүп алган херээженге дөмей. 6Херээжен кижи бажын шывар хөңнү чок болза, шуут дөңгүр баштыг-даа боору аңаа хамаанчок+. А херээжен кижиге бажын таартыры азы дөңгүрертирери бужар чорук боор төлээде, ол бажын шып алзын.

7Эр кижи бажын шыппас ужурлуг, чүге дээрге ол – Бурганның овур-хевири болгаш, Ону алдаржыдып турар-дыр. А херээжен кижи – эр кижини алдаржыдып турар+. 8Херээжен кижиден эр кижи эвес, а эр кижиден херээжен кижи тывылган+. 9Бурган херээжен кижиге кылдыр, эр кижини эвес, а эр кижиге кылдыр, херээжен кижини чаяап каан+. 10Ындыг болганы дээш база дээрниң төлээлери дээш, херээжен кижи бажын шып алган чоруур ужурлуг[*]. 11Ындыг болза-даа, Дээрги-Чаяакчыга башкарты бергенде, эр кижиге хамаарышпас херээжен-даа, херээжен кижиге хамаарышпас эр-даа турбас+. 12Харын херээжен кижиниң эр кижиден тывылганы дег, эр кижи база херээжен кижиден төрүттүнер, а бүгү улус Бургандан чаяаттынган.

13Боттарыңар бодап-даа көрүңер даан, бажын шып албаан херээжен кижи Бурганга мөргүүр болза, ужурга тааржыр бе? 14Эр кижи узун баш дүгү өстүрер болза, ооң ат-алдары баксыраарын ёзу-чурум силерни өөретпейн турар бе? 15А херээжен кижиге бажының дүгү узун боору – ат-алдар-дыр, чүге дээрге узун баш дүгүн чайгаар бүткен шывыг кылдыр аңаа берген-дир+. 16Чамдык улус бо айтырыг талазы-биле маргыжыксай бээри чадапчок, ындыг-даа болза, бисте-даа, Бурганга бүзүрээннер ниитилелдеринде-даа ындыг чаңчылдан өске чаңчыл чок.

Дээрги-Чаяакчының кежээки чемин шын эвес ажыглаары

17Оон ыңай чугаалаар бодаан чүүлүмге силерни мактапкы дег чүм-даа чогул, чүге дээрге силерниң чыыштарыңарга ажыктыг эвес, а хоралыг тала чая база бээр-дир. 18Хамыктың мурнунда, христиан ниитилел бооп, чыглып кээриңерге, араңарга аңгылажыышкын турар дээр-дир, ол чугааларның кезик-чамдыызынга бүзүрээр-дир мен+. 19Чугаажок, силерниң араңарга аңгыланчыр чорук турбайн канчаар. Бурганга шылгаттырган улус ынчан силерниң араңарга илдең апаар+. 20Ынчаарга шупту кады чыглып-даа турзуңарза, ол чыыжыңарны Дээрги-Чаяакчының кежээки чеми деп черле болбас-тыр. 21Чүге дээрге кижи бүрүзү бодунуң эккелген кежээки чемин чип кириптер, түңнелинде чамдыыңар аштап артар, а өскелериңер эзиртир ижип алган боор-дур. 22Ижип-чиир дээр болзуңарза, бажыңнарыңар чок чүве бе? Азы Бурганга бүзүрээннер ниитилелин херекке албайн, ядыы-түреңги улусту куду көрүп тур силер бе?+ Ол дээш, силерге чүү дээйн? Мактаар мен бе? Чок, мактавас мен!

23Силерге дамчыдып бергеним өөредигни мен бодум Дээрги-Чаяакчыдан алган болгай мен+: Дээрги Иисус Ону садыпкан дүне хлебти тудуп алгаш, 24Бурганга өөрүп четтирген соонда, ону үзе тырткаш, мынча дээн болгай: «Бо дээрге силер дээш берип турарым Мээң мага-бодум-дур. Ону Меңээ тураскаал кылдыр ынчаар кылып чоруңар»+. 25А кежээки чем соонда дашканы база көдүргеш, мынча дээн болгай: «Бо дашка дээрге Мээң ханым-биле чардынар чаа чагыг-керээ-дир+. Ону ижип турар саныңарда-ла, Меңээ тураскаал кылдыр ынчаар кылып чоруңар». 26Бо хлебти чип база бо дашканы чооглап турар саныңарда-ла, Дээрги Иисус ээп келбээн шаанда, Ооң өлүмүн медеглеп турарыңар ол-дур.

27Ынчангаш бодун төлептии-биле алдынмайн, ол хлебти чип турар азы Дээргиниң дашказындан чооглап турар кижи Дээргиниң мага-боду болгаш ханынга удур+ бачыт үүлгеткен дээш буруулуг боор. 28Кижи бүрүзү бодун баштай шүгдүнүп алзын, ол ынчан хлебти чип, дашканы чооглап боор. 29Бир эвес силерниң кайы-бирээңер Дээргиниң мага-боду деп чүл ол дээрзин билбейн турар болза, ол ижип-чип тура, бодун шииткелге онаар. 30Ол чылдагаан-биле силерниң араңарда шыдал-шинек чок, аарыг улус хөй бооп турар база эвээш эвес улус өлү бергилээн. 31А бир эвес боттарывысты шүгдүнгеш, шииткей көрүп турган болзувусса, ол шииткелге онаашпас ийик бис. 32А Дээрги-Чаяакчы бисти ам шиидип, кезедип тура+, бүгү бо делегей-биле кады бисти кезээ мөңгеде шиитпес дээш, кижизидип турары ол.

33Ынчангаш, ха-дуңма, кады чемненири-биле чыылганыңарда, бот-боттарыңарны хүндүткелдиг манап алыңар. 34Кайы-бирээңер аш болза, ол кижи бажыңынга чемненип алзын, оон башка Дээрги-Чаяакчының шииткели чыыжыңарга дүжер. Арткан херектерни силерге чеде бергеш, сайгарып, чурумчудар мен.

12

Ыдыктыг Сүлдениң янзы-бүрү ачы-буянныг белектери

12^1Ха-дуңма, а ам Сүлдениң хайырлааны ачы-буянныг белектерге хамаарыштыр+. Олар дугайты чүве билбес бооруңарны күзевейн тур мен. 2Христоска бүзүревейн туруңарда+, силер шын оруктан астыктырдып, үнү чок дүрзү-бурганнарга бараан болуп чорааныңарны билир силер. 3Ынчангаш силерге тайылбырлап тур мен: Бурганның Сүлдезиниң башкарылгазы-биле чугаалап турар кандыг-даа кижи «Иисуска каргыш четсин» деп шыдавас, а Ыдыктыг Сүлдеге башкартпаан кым-даа: «Иисус – Дээргим-дир» – деп чугаалап шыдавас+.

4Ачы-буянныг белектер янзы-бүрү боор+, а оларны хайырлап турар Сүлде чаңгыс+. 5Бараан болуушкуннары янзы-бүрү боор+, а оларны берген Дээрги-Чаяакчы чаңгыс. 6Бурганның улуска салдарының дээжи янзы-бүрү-даа болза+, бүгү чүүлдү бүгү улуска болдуруп турар Бурган – чаңгыс. 7Сүлдениң күжүнүң кижи бүрүзүнге илерээшкини бүгү ниитилелге ажык-дузалыг боор. 8Сүлде бир кижиге мерген угаанның сөзүн хайырлаар, а өске кижиге ол-ла Сүлде билигниң сөзүн хайырлаар. 9Ол-ла Сүлде база бир кижиге – онзагай бүзүрелди+, а өске кижиге – аарыг улус экиртир арганы белек кылдыр хайырлаар. 10Ол-ла Сүлде бир кижиге – кайгамчык чүүлдер кылыр күштү, а өскезинге – өттүр билип медеглээр күштү хайырлаар. База бир кижиге – Сүлдеден келген күштү Сүлдеден келбээнинден ылгап билир арганы хайырлаар. Бир кижиге – янзы-бүрү билдинмес дылдарга чугаалаарын+, а өскезинге – ол дылдарны билип, тайылбырлаарын хайырлаар. 11А бо бүгүнү чаңгыс-ла ол Сүлде болдуруп, Бодунуң херек деп көргенин ёзугаар кижи бүрүзүнге тус-тузунда берип турар.

Янзы-бүрү кезектерниң чаңгыс тудуш харылзаалыы

12Кижиниң мага-боду чаңгыс-даа болза, хөй кезектерден бүткен боор. Олар чеже-даа хөй болза, каттышкаш, чаңгыс мага-ботту тургузары дег, Христос-биле харылзаавыс база шак ындыг боор+. 13Иудейлер азы өске чоннар улузу-даа, кулдар азы хостуг улус-даа, шуптувус чаңгыс мага-бот болур дээш+, чаңгыс Сүлдеге суктурган бис. Шуптувус чаңгыс-ла ол Сүлдеден «ижип алган бис».

14Кижиниң мага-боду чаңгыс эвес, а хөй кезектерден бүткен боор. 15Бут хенертен: «Хол эвес болганымда, мага-ботка хамаарышпас мен» – дээр-даа болза, ол мага-ботка хамаарышпас апарбас-ла болгай, ындыг аа? 16Ол ышкаш кулак хенертен: «Карак эвес болганымда, мага-ботка хамаарышпас мен» – дээр-даа болза, ол мага-ботка хамаарышпас апарбас-ла болгай, ындыг аа? 17Бүгү мага-бот чүгле карактан бүткен турган болза, чүнүң-биле дыңнаарыл? Бүгү мага-бот чүгле кулактан бүткен турган болза, чүнүң-биле чыт чыттаарыл? 18Херек кырында Бурган мага-боттуң кезек бүрүзүнге ооң хүлээлгезин Бодунуң күзээн аайы-биле айтып каан. 19А бүгү кезектер чаңгыс аай дөмей турган болза, мага-бот канчап бар боорул? 20Херек кырында кезектер хөй, а олар шупту чаңгыс мага-бот боор.

21Карак холга: «Меңээ херээң чок!» – деп шыдавас. Азы ол ышкаш баш буттарга: «Меңээ херээңер чок!» – деп шыдавас. 22Харын мага-боттуң кошкак деп бодаарывыс кезектери херек кырында эргежок чугула боор. 23Мага-боттуң ындыг-ла хүндүлүг эвес деп санаарывыс кезектерин эң улуг сагыш човаашкын-биле эдилээр болгай бис. 24Мага-боттуң көрүштүг эвес деп санаттырар кезектерин кызып шып алыр бис, а көрүштүг кезектерни шыпкан херээ чок. Ынчалза-даа Бурган мага-ботту тургузуп тура, ооң эң кошкак кезектеринче сагыш човаашкын улуг боор кылдыр тургузуп каан. 25Мага-ботка аңгыланыышкын турбазын дээш, а ооң хамык кезектери бот-боттарынга бир дөмей сагыш човаашкын көргүссүн дээш, Ол ынчалдыр кылган. 26Мага-боттуң бир кезээ хинчектенир болза, өске кезектери база ооң-биле деңге хинчектенир; бир кезээ алдар-хүндү көөр болза, өске кезектери база ооң-биле деңге өөрүп-байырлаар+.

27Ынчангаш силер – Христостуң мага-боду силер+, а кижи бүрүзү тус-тузунда Ооң мага-бодунуң кезээ боор. 28А Бурган христиан ниитилелге чамдык улусту: биргилерин – элчиннер, ийигилерин – медээчилер+, үшкүлерин – башкылар кылдыр салып каан. Оон аңгыда Ол бир чамдык улуска кайгамчык чүүлдер кылыр күштү, өскелерге – аарыг улус экиртир, ачы-дуза чедирер, удуртуп-башкарар база янзы-бүрү билдинмес дылдарга чугаалаар арганы хайырлаан+. 29Шупту улус элчиннер боор бе? Шупту улус медээчилер боор бе? Шупту улус башкылар боор бе? Шупту улус кайгамчык чүүлдер кылыр бе? 30Шупту улус аарыг кижилер экиртир арганы белек кылдыр алыр бе? Шупту улус билдинмес дылдарга чугаалап шыдаар бе? Шупту улус ол дылдарны билип, тайылбырлап шыдаар бе? 31Ындыг-даа болза, эң чугула ачы-буянныг белектерже чүткүңер+. А ам силерге оон-даа тергиин эки орукту айтып берейн.

13

Ынакшыл

13^1Бир эвес мен кижилерниң, харын дээрниң төлээлериниң-даа дылдарынга чугаалап билир тургаш, өске улуска ынак эвес болзумза, ажыы чок өткүт дааш-шимээн үндүреринге өйлешкеним ол-дур. 2Өттүр билип медеглээр арга менде бар-даа болза+, бүгү чажыттарны билир-даа болзумза; бүгү билиглерни меңээ берген-даа болза, ол ышкаш дагларны шимчедиптер бүзүрел менде бар-даа болза+, а ынакшылым чок болза, мен чүү-даа эвес-тир мен. 3Менде бар хамык эт-хөреңгини ядыыларга үлеп бээр база мага-бодумну, алдаржыыр дээш[*], өлүртүр кылдыр бериптер-даа болзумза, а ынакшылым чок боор болза, ол бүгү меңээ кандыг-даа ажык-дуза эккелбес.

4Ынакшыл шыдамык-даа, буянныг-даа. Ол адааргаачал, мактаныычал, адыыргак эвес. 5Ол дүктүг арынныг болбас, бодунга ажык сүрбес, хорадаачал эвес база хомудал шыгжап чорбас. 6Ынакшыл бузут дээш өөрбес, а алыс шын-биле деңге өөрүүр. 7Ол чүү-даа чүвени шыдажып эртер. Ооң бүзүрели, идегели, шыдамык чоруу кажан кезээде хевээр артар.

8Өттүр билген медеглелдер чиде бээр, билдинмес дылдарга чугаалаар арга төне бээр, билигниң херээ чок апаар, а ынакшыл кажан-даа төнүп читпес. 9Чүге дээрге бистиң билиивис долу эвес, өттүр билип медеглээривис база долу эвес. 10А бүрүн долу чүүл чедип кээрге, долу эвес чүүлдер чиде бээр. 11Чаш уруг турар шаамда, чаш уруг дег чугаалап, чаш уруг дег угаап-бодап турган мен+. А чедишкен улуг кижи апаргаш, чаш уругларзыг бүгү чүүлдү соомда каапкан мен. 12Ам бис бүгү чүвени бүлүргей көрүнчүкте дүрзүнү дег көрүп турар бис, а ынчан чиге көөр апаар бис+. Ам мээң билиим долу эвес-тир, а ынчан, Бурганның мени билири дег+, мээң билиим база сайзыраңгай апаар.

13Ынчаарга ам кезээ шагда артып каар үш чүүл: бүзүрел, идегел, ынакшыл бар. Ынчаарга оларның эң чугулазы – ынакшыл.

14

Сүлдениң ачы-буянныг белектерин шын ажыглаары

14^1Ынакшылдың соон истеңер+, Сүлдениң хайырлааны ачы-буянныг белектерже+, ылаңгыя өттүр билип медеглээринче, база чүткүңер. 2Билдинмес дылга чугаалап турар кижи улуска эвес, а Бурганга чугаалаар болгай. Чүге дээрге ол кижи Сүлдениң күжү-биле чажыт чүүлдер чугаалаарга, ону билип шыдаар кижи тывылбас-тыр. 3А өттүр билип медеглеп турар кижи улусту быжыктырып, оларны сорук киирип, аргалап чугаалажыр. 4Билдинмес дылга чугаалап турар кижи чүгле бодун быжыктырар. А өттүр билип медеглеп турар кижи христиан ниитилелди быжыктырар. 5Билдинмес дылдарга шуптуңар чугаалап турган болза, эки-ле ийик, ынчалза-даа өттүр билип медеглеп турган болзуңарза, оон-даа эки!+ Билдинмес дылдарга чугаалаар кижиниң чугаазы тайылбырлаттына бергеш, бүгү христиан ниитилелдиң быжыгарынга ажыктыг боор таварылгалардан аңгыда, өттүр билип медеглээр кижи оон өрү деңнелге турар.

6Ха-дуңма, мен силерге чедип келгеш, билдинмес дылдарга чугаалап эгелээн дижик мен. Силерге ажыдыышкын дамчытпас, кандыг-даа билиг бербес, чүнү-даа өттүр билип медеглевес база чүү-даа чүвеге сургавас боор-дур мен. Ындыг болза, менден алыр ажык-дузаңар кайыл? 7Чижек кылдыр амылыг эвес хөгжүм херекселдерин: лимби азы чадаганны ап көрээли. Бир эвес бедик азы чавыс үннерни хөгжүм херексели ылгавас болза, лимби азы чадаган кандыг хөөннүг аялга ойнап турарын канчап билип аарыл? 8Ол ышкаш дайынчы трубазы тодаргай эвес үн этсир болза, чаа-дайынче үнер дээш, кым белеткенирил?+
9Силер-биле база шак ындыг боор: дылыңар утказы билдинмес сөстер эдер болза, чүнү чугаалааныңарны улус канчап билип аарыл? Салгын-хатче сөстер чашканнаан дег боор-дур силер. 10Делегей кырында чеже хөй дыл бар деп! Олар шуптузу тодаргай уткалыг үннер ажыглаар. 11Ынчалза-даа ол үннерниң утказын билбес болзумза, өске дылга чугаалап турар кижиге даштыкы кижи дег боор мен, а чугаалап турар кижи меңээ база даштыкы кижи дег боор. 12Силер-биле база шак ындыг боор: Сүлдениң күжүнүң илерээшкиннеринче чүткүп турар болзуңарза, ол чорууңар христиан ниитилелди элбекшилдии-биле быжыктырзын.

13Ынчангаш билдинмес дылга чугаалап турар кижи ону тайылбырлап, очулдурар арганы база алыр дээш мөргүзүн. 14Бир эвес мен шак ындыг, билдинмес дылга мөргүп турар болзумза, мээң сеткил-хөңнүмнүң мөргүп турары ол-дур, а угаан-сарыылымга ооң ажык-дузазы чок болгай. 15Ынчаарга канчалзымза экил? Сеткил-хөңнүм-биле мөргүүйн, а ол ышкаш угаан-сарыылым-биле база мөргүүйн! Бурганны сеткил-хөңнүм-биле алгап ырлаайн, а ол ышкаш угаан-сарыылым-биле база алгап ырлаайн!+
16Бир эвес Бурганны сеткил-хөңнүң-биле алгап-йөрээр болзуңза, чугааң утказын билбээн дыңнакчы сээң өөрүп четтириишкиниңге харыы кылдыр канчап: «Аминь – ылап-ла ындыг» дээрил?+ Ол сээң чүү деп турарыңны билир эвес! 17Сен кончуг эки-даа өөрүп четтирген болзуңза, өске кижини быжыктырыптар ажык-дузаң чок ышкажыл.

18Билдинмес дылдарга силерниң шуптуңардан хөй чугаалаар болганым дээш, Бурганга өөрүп четтирдим. 19Ындыг болза-даа, христиан чыышка билдинмес дылга муң-муң сөстер чугаалаар орнунга, өске улусту база сургаар дээш, утказы билдингир беш сөстү чугаалаары дээре деп көөр мен.

Билдинмес дылдар бүзүревээн улусту бүзүрелче эккелбес

20Ха-дуңма, угааныңар чаш уругларныы дег болбазын+. Бузутка хамаарыштыр чүве билбес чаштар дег+, а угааныңар аайы-биле чедишкен улуг улус дег болуңар+. 21Ыдыктыг хоойлуда бижээн-не болгай:

«„Мен бо чон-биле өске дылдарга чугаалаар улус дамчыштыр,
даштыкы улустуң чугаазы-биле чугаалажыр мен.

Ынчалза-даа ынчан безин олар Мени дыңнаар хөңнү чок болур“ – деп,

Дээрги-Чаяакчы чугаалап турар»+.

22Ынчангаш көрүп тур силер: билдинмес дылдарга чугаалаары – бүзүрээн эвес, а бүзүревээн улуска кайгамчык демдек боор-дур+. А өттүр билип медеглээри – бүзүревээн эвес, а бүзүрээн улуска кайгамчык демдек-тир. 23Христиан ниитилел долузу-биле чыылган черге хамык улус билдинмес дылдарга чугаалап турган дижик. А ол дылдарны билбес азы бүзүревээн улус ынаар кирип келген болза, олар ынчан чүү дээрил? Олар силерни: «Бо-даа угааны чанган улус-тур» – дивес бе?!+
24А шуптуңар өттүр билип медеглеп турда, бүзүревээн азы хары кижи кирип келген болза, ооң алыс бүдүжү бүгү улуска ажыттына бээр. 25Шак ынчалдыр ооң чүрээниң чажыттары билдингир апаар, ол ынчан доңгая кээп дүжер, Бурганга мөгеер база: «Бурган ылап-ла силерниң араңарда-дыр!» – деп чугаалаар+.

Бурганга бараан боорунуң чуруму

26Ынчаарга ам канчалза экил, ха-дуңма? Чыглып кээриңерге, силерниң бирээңерде – ыдыктыг ыры, өскеңерде – сургаал сөзү азы Бургандан ажыдыышкын бар болзун; база бирээңер билдинмес дылга чугаалазын, а өскеңер ол дылды тайылбырлазын. Ол бүгүнүң сорулгазы – бот-боттарын быжыктырары боор ужурлуг+. 27Билдинмес дылдарга чугаалаар улус бар болза, ийи, улуг дизе үш кижи, ам артында ээлчег ёзугаар чугаалазын, база бирээңер ол чугааларны тайылбырлазын. 28А бир эвес тайылбырлап шыдаар кижи чок болза, билдинмес дылдарга чугаалаар кижи христиан чыышка ыыттавазын, ол чүгле бодунга азы Бурганга чугаалазын.

29Бурганның медээчилери-даа ийилеп азы үштеп чугаалазыннар, а дыңнакчылар оларның чугаалаан чүвезин хынап орзуннар+. 30А дыңнап олурган өске-бир кижиге Бургандан ажыдыышкын кээр болза, баштай чугаалап эгелээн медээчи ыыттавайн барзын. 31Чүге дээрге бүгү улус өөрензин дээш база бүгү улуска аргалал бээр дээш, шуптуңар ээлчег аайы-биле өттүр билип медеглеп боор силер. 32Медээчи кижи өттүр билип медеглеп тура, ооң угаан-медерелин хаара туткан Сүлдениң илерээшкинин башкарзын. 33Чүге дээрге Бурган – корум-чурум чок чоруктуң эвес, а амыр-тайбыңның Бурганы-дыр. Ооң улузунуң тургусканы бүгү ниитилелдерге шак ындыг боор.

34(А херээженнер чыыштар үезинде ыыттавазын+. Оларга чугаалаарын хоруп каан, чүге дээрге хоойлунуң айытканы дег, олар чагыртып чоруур ужурлуг+. 35А бир эвес олар кандыг-бир чүүлдү өөренип алыксаар болза, бажыңнарынга баргаш, ашактарындан айтырып алзыннар. Херээжен кижиниң христиан чыышка чүве чугаалаары бужар чорук-тур оң.)[*]

36Азы Бурганның сөзү чүгле силерни дамчыштыр кээп турар деп бодаар силер бе? Азы ол чүгле силерге келген деп бодаар силер бе? 37Бодун «Бурганның медээчизи мен» азы «Сүлде-биле сырый харылзаалыг мен» деп бодаар кым-даа болза, мээң силерге бижип турар чүүлүм Дээрги-Чаяакчының айтыышкыны дээрзин хүлээп көөр ужурлуг. 38А хүлээп көрбес болза, ол кижини база хүлээп көрбес болзун. 39Ынчангаш, ха-дуңма, өттүр билип медеглээр аргаже чүткүңер+, ынчалза-даа билдинмес дылдарга чугаалаар улусту хоруваңар. 40Чүгле бүгү чүвени ужур-чурумга тааржыр база чурумнуг кылдыр кылыр херек+.

15

Христостуң катап дирилгени

15^1Ха-дуңма, мээң силерге медеглээним Буянныг Медээни сактып келиңер. Ону хүлээп алгаш, үндезин кылып алган силер. 2Силерге медеглээн чүүлүмден быжыг туттунар болзуңарза, Буянныг Медээниң ачызында камгалалды ап турар силер, а оон башка силерниң бүзүрелиңер хей черге баар+.

3Бодумнуң база хүлээп алганым эң чугула өөредигни силерге дамчытканым бо: Бижилгениң баш удур чугаалаанын ёзугаар, Христос бистиң бачыттарывыс дээш өлген+. 4Бижилгениң баш удур чугаалаанын ёзугаар, Ону ажаап каарга, Ол үшкү хүнде катап дирлип келген+. 5Ол Кифа Пётрга, а ооң соонда он ийи элчинге көзүлген+; 6дараазында беш чүс ажыг ха-дуңмага чаңгыс угда көзүлген (оларның хөй кезии ам-даа дириг хевээр, а чамдыызы мөчүй бергилээн); 7ооң соонда Иаковка+, а ол ышкаш бүгү элчиннерге+; 8адак соонда меңээ – элекке төрүттүнген барасканга дег+ – көзүлген. 9Мен хамык элчиннерниң эң бичиизи болгай мен+, христиан ниитилелди истеп-сүрүп турган болгаш+, безин чадаарда элчин деп адаттырарынга төлеп чок мен. 10Ынчалза-даа мен Бурганның авыралы-биле, ам кандыг-дыр мен, ындыг кижи болганым ол-дур. Ооң меңээ көргүскен авыралы хей черге барбаан: мен өске элчиннерге көөрде, кызымак ажылдап келдим+, ылавылаарга, мен-даа эвес, а менде бар апарган Бурганның авыралы болбайн канчаар.

11Ынчангаш силерге суртаалдаары-биле мээң-даа келгеним азы өске элчиннерниң-даа келгени хамаанчок. Бис шупту Христостуң катап дирилгенин суртаалдап турган бис, а силер аңаа бүзүрей берген силер.

Өлүглерниң катап дирлири

12Бир-тээ бистиң суртаалдап турарывыс дег, Христосту өлүглер аразындан катап диргискен болганда, катап дирлири болдунмас дээрзин силерниң чамдыыңар канчап шынзыдарыл?+
13Бир эвес өлүглер аразындан катап дирлири болдунмас болза, Христос база катап дирилбээн ышкажыл. 14А Христос катап дирилбээн болза, бистиң суртаалывыс-даа, силерниң бүзүрелиңер-даа хей черге барган-дыр. 15Ынчан артында-ла Бурганга хамаарыштыр меге херечилер боор бис. Чүге дээрге Бурганның Христосту өлүглерден катап диргискенин суртаалдап турар-дыр бис, ынчалза-даа өлүглерниң катап дирилбезин шынзыдар болза, Ол Ону катап диргиспээн боор ышкажыл. 16Өлгеннерниң катап дирлири болдунмас болганда, Христос база катап дирилбээн боор-дур. 17А бир эвес Христос катап дирилбээн болза, силерниң бүзүрелиңер хоозун-дур, бачыттарыңар база силерден чайлаваан хевээр-дир+. 18Ынчаарга Христоска бүзүреп чорааш, мөчээн улус+ кажан кезээде өлүп читкен боор-дур. 19А Христоска идегеливис чүгле чырык черге амыдыралывыс-биле харылзаалыг болза, делегейде бистен кээргенчиг кымның-даа чогу ол-дур.

20Ынчалза-даа Христос херек кырында өлүглер аразындан катап дирилген+. Ындыг чоруктуң Эгелекчизи ол болган!+
21Чүге дээрге өлүмнүң чаңгыс кижи дамчыштыр келгени дег, өлүглерниң катап дирлири база чаңгыс Кижи дамчыштыр кээр+. 22Өгбевис Адамның хайында шупту улустуң өлүрү дег, Христос-биле харылзаазының ачызында шупту улус катап дирлир. 23Ынчалза-даа катап дирилгеннер ээлчег ёзугаар катап дирлир: баштай – Христос, ооң соонда – Ол ээп келгенде – Аңаа бүзүрээн улус+.

24А ооң соонда төнчү кээр, Христос бүгү чагырыкчыларны, эрге-чагырганы азы кара күштерни базып+, чок кылгаш, Бодунуң Чагыргазын+ Бурган Адага хүлээдип бээр. 25Чүге дээрге Бурган Христостуң хамык дайзыннарын Ооң буттарының адаанга чагыртпаан шаанда, Ол чагырар ужурлуг+. 26Узуткаттырып каар эң сөөлгү дайзын – өлүм боор. 27Чүге дээрге Бурган бүгү чүүлдү Ооң буттарының адаанга чагырткан+. «Бүгү чүүлдү» чагырткан деп чугаалаза-даа, ол «бүгү чүүлдү» Христоска чагыртып каан Бурганның оон аңгы турары билдингир. 28Ол бүгү чүүлдү Аңаа чагырткан соонда, Оглу Боду база бүгү чүүлдү Ооң чагыргазының адаанга берген Бурганга чагыртыр+. Ынчангаш Бурган Боду-биле бүгү өртемчейни бүргей аптар+.

29А оон башка өлгеннер дээш, сугга суктуруп турар улус чүге ынчап турарыл? Өлүглер шуут катап дирилбес чүве болза, олар дээш сугга суктурган херээ чүл? 30Бис база боттарывысты чүү дээш базым санында-ла айыылга таварыштырып турар бис?+
31А мен, ха-дуңма, хүннүң-не өлүмче уткуй чиге көөр-дүр мен, бистиң Дээргивис Христос Иисустуң мурнунга силер дээш чоргааралым-биле ону бадыткап болур мен+. 32Эфес хоорайга «араатан аңнар-биле» демисежип турган-дыр мен. Кижиниң угаап шыдаар харыы-биле бодаарга, оон кандыг ажык чедип алганым ол? Өлүглер катап дирилбес турган болза: «Даарта өлүп каар бис – ам дойлап, ижип-чип аалы!»+ – дивес бе?

33Мегеледип албаңар! «Бак эш-өөр эң эки аажы-чаңны үрээр». 34Чогууру-биле сергей берип, бачыт үүлгедирин соксадыңар! Араңарда Бурган дугайында билиг чок улус бар-дыр. Ыяткаш, арныңар кыссын!+

Катап дирлип келген чаа мага-бот

35А бир-ле кижи айтырар боор: «Өлүг улус канчап катап дирлирил? Олар ээп кээрге, мага-боду кандыг боорул?»+
36Сээдеңиңни! Сээң тарып турар үрезиниң, өлбээн шаанда, тынгарлып, өзүп үнмес+. 37Тарыырда, бүдүн үнүштү эвес, а тас үрезинни – кызыл-тасты азы өске-бир үрезинни – черге хөмер болгай сен. 38А Бурган ооң мага-бодун күзээн аайы-биле хевирлеп, үрезин бүрүзүнге хууда мага-ботту хайырлаар.

39Амылыгларның мага-боттары дөгере дөмей болбас: кижиниң мага-боду мал-маганыындан, мал-маганныы – куштуундан, а куштуу – балыктыындан ылгалдыг. 40А ол ышкаш дээрниң чырымалдарының мага-боттары болгаш черниң мага-боттары бар. Ынчаарга дээрниң мага-боттарының хевири бир янзы, а черниң мага-боттарының – өске янзы. 41Хүннүң өндүр чайынналчаа бир янзы, айның болгаш сылдыстарның чайынналчаа өске янзы. Сылдыстар база чайынналчаа-биле аңгыланып турар.

42Өлүглер катап дирлирге+, база шак ындыг боор: черге ирип-чыдыыр мага-ботту ажаап каар, а оортан ирип-чыдывас мага-бот көдүрлүр+. 43Черге дүрзүзү бак мага-ботту ажаап каар, а оортан каас-чараш мага-бот көдүрлүр. Черге кошкак мага-ботту ажаап каар, а оон күштүг мага-бот көдүрлүр. 44Довуракка чер кырынга амыдыраарынга таарыштырган мага-ботту ажаап каар, а оон дээрге амыдыраарынга таарыштырган мага-бот көдүрлүр.

Черге таарыштырган мага-бот бар болганда, дээрге хамааржыр мага-бот база бар-дыр. 45Бижилгеде: «Баштайгы кижи боор Адам амылыг апарган» деп бижээн-даа болгай+. А сөөлгү Адам[*] мөңге амыдыралдың үнер дөзү апарган. 46Амыдырал баштай дээрге эвес, а черге боттаныр, а ооң соонда – дээрге боттаныр. 47Баштайгы кижи черден келген, дой-довурактан чаяаттынган+, а ийиги Кижи* дээрден келген+. 48Черниң кижизи кандыгыл, чер кырында өске улус база шак ындыг. Дээрниң Кижизи кандыгыл, дээрниң улузу база шак ындыг. 49Черниң кижизиниң овур-хевирин дөзеп алганывыс дег+, дээрниң Кижизиниң овур-хевирин база дөзеп аар бис.

50Ынчангаш силерге чугаалап тур мен, ха-дуңма: эът-бот болгаш хандан бүткен улус Бурганның Чагыргазын салгап ап шыдавас. Ол ышкаш ирип-чыдый бээр чүүл ирип-чыдывас чүүлдү салгап ап шыдавас. 51Дыңнаңар, мен силерге чажыт илередийн: шуптувус өлү бербес бис, ындыг болза-даа, Бурган шуптувусту өскертиптер+. 52Сөөлгү труба эдиптери билек+, карак чивеш аразында, көңгүс хензиг өйде өскерлир бис. Ол эдиптерге-ле, өлүг улус ирип-чыдывас апарган туруп кээр, бис база өскерлир бис+. 53Ирип-чыдыыр чүүл ирип-чыдывас чүүлдү «кедип аар», а өлүп-чидер чүүл өлүм чок чүүлдү «кедип аар»+. 54А кажан ол бүгү боттаны бээрге, Бижилгеде:

«Өлүм тиилеттирип бастырган-дыр!»+

55«О өлүм, сээң тиилелгең кайыл?

О өлүм, сээң шагар дылың кайыл?»+[*] деп бижээн сөстер бүде бээр+.

56А өлүмнүң шагар дылы – бачыт-тыр, бачыттың күжү – ыдыктыг хоойлуда-дыр+. 57Ынчалза-даа Бурганга өөрүп четтирээли, Ол Дээргивис Иисус Христосту дамчыштыр тиилелгени биске хайырлады!+
58Ынчангаш, эргим ха-дуңмам, туруштуг болгаш чайгылыш чок бооп көрүңер. Дээрги-Чаяакчының даандырган ажыл-херээнге бүгү бодуңарны бараалгадыңар. Дээрги-Чаяакчы дээш кылган ажыл-херээңер хилис барбазын билир-ле болгай силер.

16

Иерусалимде бүзүрээннерге ачы-дуза чыыры

16^1А ам Бурганның чонунга акша-хөреңги чыырынга хамаарыштыр+: Галатияның христиан ниитилелинге айтып берген чүүлүмнү силер база кылыңар. 2Улуг-хүн санында+ силерниң кижи бүрүзү, арга-шинээн барымдаалап, берип шыдаар хире акшазын бажыңынга шыгжап алзын. Мен чедип кээримге, акша чыгган херээ чок болзун дээш, ынчалдыр кылыңар+. 3А мен силерге чеде бергеш, бодуңарның шилип алган улузуңарга эки үнелел берген чагаалар бижээш+, чыып алганыңар ачы-дузаны Иерусалимге чедирзиннер дээш чорудуптар мен+. 4Мээң база ынаар чедерим херек апарза, олар мээң-биле кады чоруптар.

Аян-чоруктар төлевилели

5А мен силерге Македонияны таварып эрткеш+, чеде бээр мен (ам Македонияны кежир чоруптарым ол). 6Мен силер-биле кады элээн үе дургузунда, харын мырыңай кышты өттүр, артып каарым чадавас. Ооң соонда кайнаар-даа баар апарзымза, орукче үдеп, дузалажыр силер. 7Мен ам силер-биле чүгле орук ара, чай кадында ужуражыр хөңнүм чогул, харын Дээрги-Чаяакчының чөпшээрели-биле силерниинге элээн үр боорумга идегеп тур мен. 8А ам Эфес хоорайга Беженги хүннүң байырлалынга+ чедир турар мен. 9Мээң удурланыкчыларым хөй-даа болза, аңаа улуг ажыл-херек чогудар арганы берип турар делгем орук ажыттынган-дыр.

10Тимофей+ силерге чеде бээрге, араңарга тургаш, ооң сестир чүвези чок болзун дээш, сагыш салыңар. Мен ышкаш, ол база Дээрги-Чаяакчының ажыл-херээн бүдүрүп турар болгай. 11Ынчангаш кым-даа ону куду көрбезин. Ол меңээ чедип келзин дээш, ону орукче эп-найыралдыг дөгериндирип, үдептиңер. Мен Тимофейни бүзүрээн ха-дуңмавыс-биле кады манап турар болгай мен.

12Бүзүрээн дуңмам Аполлос дугайында+: мен ооң бүзүрээн ха-дуңмавыс-биле кады силерге чеде бээрин аажок дилээн кижи мен. Ынчалза-даа ооң силерге ам чеде бээр хөңнү шуут чок-тур. Арга бар апаарга-ла, ол силерге чеде бээр.

Түңнел дилеглер, байыр чедириишкиннери

13Серемчилелдиг болуңар+, бүзүрелден быжыг туттунуңар, туруштуг болуңар, күштүг болуңар!+
14Кылып турар бүгү чүүлүңерни ынакшыл-биле кылыңар!+

15Ха-дуңма, Стефанның өг-бүлезин билир силер+, олар Ахаия девискээринге Христоска эң баштай бүзүрей бергеш, боттарын Бурганның чонунга бараан болдурган улус болгай. Ынчангаш силерден дилээрим болза: 16шак ындыг улусту, а ол ышкаш олар-биле кады ажылдап, дуза кадып турар бүгү улусту тооп дыңнап, хүндүлеп чоруңар+. 17Стефан, Фортунат болгаш Ахаик олар бээр чедип кээрге, аажок өөрүп тур мен. Чанымда чок силерни олар меңээ солуп тур. 18Олар мээң база силерниң сеткил-сагыжывысты сорук киириптилер. Ындыг улусту үнелеп чоруңар!

19Асияның христиан ниитилелдери силерге байыр чедирип тур. Акила биле Прискилла+, а ол ышкаш оларның бажыңында чыглып турар бүзүрээннер база силерге Дээрги-Чаяакчының ынакшылы-биле байыр чедирдилер. 20Бо черде бүгү ха-дуңма силерге байыр чедирип тур. Ыдыктыг ошкаашкын-биле бот-боттарыңарга байыр чедириңер+.

21Дараазында сөстерни бодум холум-биле бижидим+: Павелден байыр. 22Дээрги-Чаяакчыга ынак эвес кижи Оон бүрүнү-биле аңгылаттырзын!+ Маранафа – О Дээрги-Чаяакчы, чедип келем!+
23Дээрги Иисустуң авыралы силерге доктаазын! 24Мээң ынакшылым Христос Иисустуң ачызында силер бүгүде-биле кады болзун![*]

* 2:1 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Бурганның чажыды» эвес, а «Бурган дугайында херечилел» деп бижээн.

* 2:13 Азы: «Сүлдеден келген алыс шынны Сүлдеге башкарткан улуска тайылбырлап турарывыс ол».

* 4:6 Азы: «Бижилгеде бижээнинден арттыр нарыыдап турбазынга бистиң үлегер-чижээвистен билип алзыннар дээш».

* 4:16 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо сөстерге «Мээң Христостуң үлегерин эдергеним дег» деп сөстерни немээн.

* 5:8 Хосталыышкын байырлалының үезинде иудейлер ажыткы холаан далгандан быжырган хлеб чивес турган (Хост. 12:18-19 көр).

* 6:12 Ол сөстер Павелдиң коринфичилерден алганы чагаадан цитата эвес, а Павелдиң бодунуң бадыткалы деп бодал база бар.

* 6:20 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Мага-бодуңар-биле» деп сөстерге «База Бурганга хамааржыр сеткил-сагыжыңар-биле» деп сөстерни немээн.

* 7:1 Ол сөстер Павелдиң коринфичилерден алганы чагаадан цитата эвес, а Павелдиң бодунуң бадыткалы деп бодал база бар.

* 7:15 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Бурган силерни» деп эвес, а «Дээрги-Чаяакчы бисти» деп бижээн.

* 7:34 Чамдык бурунгу сөзүглелдерде «Чөрүшкек боор» деп сөстер кадайлыг кижиниң сонуургал-чүткүлдеринге эвес, а дараазында домакта ашаа чок херээжен азы ашакка барып көрбээн кыс-биле ашактыг херээженниң аразында чөрүшкек чүүлдерге хамаарышкан бооп турар. Ооң уламындан бо кезек черниң утказы бир аңгы апаар.

* 7:36-38 Бо шүлүктерде «Силерниң кайы-бирээңер» деп сөстер-биле Павелдиң назы четкен кыстың ачазын азы эр душтуун көргүскени тода билдинмес бооп турар. Бир эвес кыстың эр душтуун көргүскен болза, ол үш шүлүктү мынчаар очулдуруп болур: «Силерниң кайы-бирээңер „Дүгдешкен душтуум кыска хамаарыштыр бодумну алдынып турарым буруулуг-дур, ооң өгленир назы-хары эртип бар чор, олуржуп аарывыс чугула-дыр“ деп бодаар болза, бодунуң күзелин ёзугаар кылзын. Ол душтуу кыс-биле өгленчип ап боор, ол чорук бачыттыг эвес боор. А бодунуң чүрээнде чайгылыш чок шиитпир хүлээп алган, түрегделге туттурбаан, бодун туттунуп шыдаар харыктыг база бодунуң душтуун арыг хевээр кадагалап аар деп чүрээнде шиитпирлээн кижи бар болза, ооң кылып турары эки. Ынчангаш душтуу-биле өгленчип турар эрниң кылып турары шын, а өгленишпейн турар эрниң кылып турары оон-даа эки».

* 8:6, 8 Бо шүлүктерде кавычка иштинче киирген черлер коринфичилерниң Павелге чагаазындан алдынган бооп чадавас, ынчалза-даа ол цитаталарның каяа төнүп турары ылап билдинмес.

* 10:4 Үдеп чораан ол Хая – иудейлерниң тоолчургу чугаазын ёзугаар, оларның өгбелери ээн кургаг ховуга дөртен чыл дургузунда көжүп чорда, Бурган оларга онзагай кудук-хая берген. Ол кудук-хая оларның соондан көжүп, сугну берип чораан (Хост. 17:6; Сан. 20:7-11 көр).

* 11:10 Бо шүлүктүң утказы эки билдинмес. Ооң сөс сүрүп очулдурган утказы мындыг: «Ол дээш база дээрниң төлээлери дээш, херээжен кижи бодунуң бажының кырынга эрге-чагыргалыг турар ужурлуг».

* 13:3 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Алдаржыыр дээш» эвес, а «Өрттетсин дээш» деп бижээн.

* 14:34-35 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо ийи шүлүктү 40-ги шүлүктүң соонда киирген.

* 15:45, 47 Сөөлгү Адам/ийиги Кижи – Дээрги Иисус Христосту ынча деп турары ол (Рим. 5:14, 18 көр).

* 15:55 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо сөстер эвес, а «О өлүм, сээң шагар дылың кайыл? О тамы, сээң тиилелгең кайыл?» деп сөстер бижээн.

* 16:24 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо шүлүк «аминь» деп сөс-биле төнген.

+ 1:2 Аж.-ч. 18:1-17
+ 1:2 Рим. 1:7
+ 1:5 2 Кор. 8:7; 9:11

+ 1:7 Лк. 17:30; 1 Фес. 3:13; 4:16-18; Флп. 3:20

+ 1:8 Флп. 1:6
+ 1:9 Ин. 17:21; 1 Ин. 1:3
+ 1:9 1 Фес. 5:24; 2 Фес. 3:3; Евр. 10:23
+ 1:10 1 Кор. 11:18
+ 1:11 1 Кор. 3:3

+ 1:12 Аж.-ч. 18:24; 19:1; 1 Кор. 3:4-5; 4:6; 6:12; Тит. 3:13

+ 1:12 Ин. 1:42
+ 1:13 Эф. 4:4-5
+ 1:14 Аж.-ч. 18:8; Рим. 16:23
+ 1:16 1 Кор. 16:15
+ 1:17 2 Кор. 10:10
+ 1:18 1 Кор. 2:1; 2 Кор. 2:15
+ 1:18 Рим. 1:16
+ 1:19 Иса. 29:14

+ 1:20 У. ч. 21:30; Иса. 44:25; Рим. 1:22; 1 Кор. 3:19

+ 1:22 Мф. 12:38; Мк. 8:11; Ин. 2:18; 4:48; 6:30

+ 1:23 Гал. 5:11
+ 1:24 1 Кор. 2:7; Кол. 2:3
+ 1:28 Иак. 2:5
+ 1:29 Рим. 3:27; Эф. 2:9
+ 1:30 Эф. 1:7; Флп. 3:9
+ 1:31 Иер. 9:24; 2 Кор. 10:17
+ 2:1 1 Кор. 1:18; 2 Кор. 2:15
+ 2:2 Гал. 6:14
+ 2:3 2 Кор. 11:30; 12:5; Гал. 4:13
+ 2:4 1 Кор. 4:20
+ 2:5 2 Кор. 4:7; 6:7
+ 2:6 Флп. 3:15
+ 2:7 Кол. 2:3
+ 2:8 Ин. 7:48; Аж.-ч. 13:27
+ 2:9 Иса. 52:15; 64:4; 65:17
+ 2:10 Мф. 16:17
+ 2:10 1 Ин. 2:20
+ 2:11 У. ч. 20:27
+ 2:12 Рим. 8:15
+ 2:13 2 Кор. 1:12
+ 2:13 Ин. 6:45
+ 2:14 Ин. 14:17; Рим. 8:7
+ 2:16 Иса. 40:13; Рим. 11:34
+ 3:2 1 Пет. 2:2; Евр. 5:13
+ 3:3 1 Кор. 1:10-11
+ 3:3 Гал. 5:19-20

+ 3:5 Аж.-ч. 18:24; 19:1; 1 Кор. 1:12; 4:6; 16:12

+ 3:5 Эф. 3:7; Кол. 1:25
+ 3:6 Аж.-ч. 18:4-11, 27-28
+ 3:6 Ин. 4:36-38
+ 3:7 Гал. 6:3
+ 3:8 Мф. 16:27; 2 Ин. 1:8
+ 3:9 2 Кор. 6:1
+ 3:9 Эф. 2:20-22
+ 3:10 Рим. 15:20

+ 3:11 Иса. 28:16; Эф. 2:20; Кол. 2:7; Ажыд. 21:14

+ 3:13 1 Кор. 1:7
+ 3:13 1 Кор. 4:5
+ 3:13 1 Пет. 1:7
+ 3:15 Ам. 4:11; Зах. 3:2
+ 3:16 Рим. 8:9; 1 Кор. 6:19; 2 Кор. 6:16
+ 3:17 Эф. 2:21
+ 3:19 У. ч. 21:30; Иса. 44:25; 1 Кор. 1:20
+ 3:19 Иов 5:13
+ 3:20 Ыд. ыр. 93:10-11
+ 3:23 2 Кор. 10:7; Гал. 3:29
+ 4:4 Аж.-ч. 23:1
+ 4:4 Иов 9:2,
+ 4:5 Мф. 7:1; Рим. 2:1
+ 4:5 Иов 12:22; Эккл. 12:14; Дан. 2:22
+ 4:5 2 Кор. 10:18
+ 4:6 Аж.-ч. 18:24; 19:1; 1 Кор. 1:12; 3:5
+ 4:7 Ин. 3:27
+ 4:8 Ос. 12:8; Зах. 11:5; Ажыд. 3:17
+ 4:9 Рим. 8:36
+ 4:10 2 Кор. 11:19
+ 4:10 2 Кор. 13:9
+ 4:11 2 Кор. 11:27; Флп. 4:12
+ 4:12 Аж.-ч. 18:3
+ 4:12 Мф. 5:44; 1 Пет. 3:9; Рим. 12:14
+ 4:14 2 Кор. 6:13
+ 4:15 Флм. 1:10
+ 4:16 1 Кор. 11:1; 1 Фес. 3:7; 2 Фес. 3:7
+ 4:17 Аж.-ч. 16:1; 1 Кор. 16:10; 1 Тим. 1:2
+ 4:19 1 Кор. 11:34; 16:5; 2 Кор. 1:15-16
+ 4:20 1 Кор. 2:4
+ 4:21 2 Кор. 10:2; 13:2
+ 5:1 2 Кор. 12:21

+ 5:1 Лев. 18:8; Ы. х. к. 22:30; 27:20; Ам. 2:7

+ 5:3-4 Кол. 2:5
+ 5:5 2 Кор. 2:6; 1 Тим. 1:20
+ 5:5 У. ч. 23:14
+ 5:6 Мф. 13:33; Лк. 13:21; Гал. 5:9
+ 5:7 Хост. 12:15; Ы. х. к. 16:3
+ 5:8 Мк. 8:15; Лк. 12:1
+ 5:9 Эф. 5:11; 2 Фес. 3:14
+ 5:11 2 Фес. 3:6
+ 5:12-13 Мк. 4:11
+ 5:12-13 Ы. х. к. 17:7
+ 6:1 Мф. 18:17
+ 6:2 Мф. 19:28
+ 6:5 1 Кор. 15:34
+ 6:7 Мф. 5:39-40
+ 6:9 Гал. 5:21; Эф. 5:5
+ 6:9 Хост. 20:14; Евр. 13:4
+ 6:10 Мк. 7:21-23; Гал. 5:19-21
+ 6:11 Эф. 2:2

+ 6:11 Ин. 13:8; Эф. 5:26; Тит. 3:5; Евр. 10:22

+ 6:12 1 Кор. 10:23
+ 6:15 Эф. 5:30
+ 6:16 Э. д. 2:24; Мк. 10:7-8; Эф. 5:31
+ 6:17 Эф. 4:4
+ 6:18 Гал. 5:19; Эф. 5:3; 1 Фес. 4:3
+ 6:19 Рим. 14:7
+ 6:20 2 Пет. 2:1; 1 Кор. 7:23
+ 7:3 Хост. 21:10
+ 7:5 Хост. 19:15
+ 7:5 1 Чыл. 21:1; Мф. 4:3; 1 Фес. 3:5
+ 7:6 2 Кор. 8:8
+ 7:7 Мф. 19:11-12; 1 Кор. 12:4; 1 Пет. 4:10
+ 7:9 1 Тим. 5:14
+ 7:10 Мал. 2:16; Мк. 10:9
+ 7:11 Мк. 10:11
+ 7:12 Эзра 10:3,
+ 7:14 Мал. 2:15
+ 7:16 1 Пет. 3:1
+ 7:18 Аж.-ч. 15:1-2; Гал. 5:2

+ 7:19 Рим. 2:28-29; Гал. 3:28; 5:6; Кол. 3:11

+ 7:22 Ин. 8:32; Иак. 2:12; 1 Пет. 2:16; Рим. 6:18; 2 Кор. 3:17; Гал. 5:1; Флм. 1:16

+ 7:22 Рим. 6:22
+ 7:23 1 Кор. 6:20
+ 7:23 Лев. 25:42,
+ 7:25 2 Кор. 8:10-11
+ 7:30 2 Кор. 6:10
+ 7:31 1 Пет. 4:7; 1 Ин. 2:17
+ 7:32 Мф. 6:25; Лк. 10:41
+ 7:38 Евр. 13:4
+ 7:39 Рим. 7:2
+ 8:1 Аж.-ч. 15:20,
+ 8:1 1 Кор. 13:4-13
+ 8:2 Гал. 6:3
+ 8:3 Гал. 4:9

+ 8:4 Ы. х. к. 4:35; 6:4-5; 1 Хаан. 12:21; Иса. 41:24

+ 8:6 Мал. 2:10; Эф. 4:6

+ 8:6 Ин. 1:3; Рим. 11:36; Кол. 1:16; Евр. 1:2

+ 8:7 1 Кор. 10:28-29
+ 8:8 Мк. 7:19; Аж.-ч. 10:12-15; Рим. 14:14
+ 8:10 Рим. 14:1
+ 8:10 Аж.-ч. 15:29; 1 Кор. 10:19; Ажыд. 2:14
+ 8:11 Рим. 14:15
+ 8:13 Рим. 14:21
+ 9:1 1 Фес. 2:6-7; Флм. 1:8
+ 9:1 Аж.-ч. 9:3-6
+ 9:4 2 Фес. 3:8-9

+ 9:5 Мк. 6:3; Ин. 2:12; 7:3; Аж.-ч. 1:14; 1 Кор. 9:5; Гал. 1:19

+ 9:5 Мк. 1:30
+ 9:6 Аж.-ч. 4:36; 13:2; 15:36; Гал. 2:9
+ 9:7 2 Кор. 10:4; 2 Тим. 2:3
+ 9:7 У. ч. 27:18
+ 9:9 Ы. х. к. 25:4; 1 Тим. 5:18
+ 9:10 Рим. 4:23-24
+ 9:10 2 Тим. 2:6
+ 9:11 Рим. 15:27; Гал. 6:6
+ 9:13 Лев. 6:16,
+ 9:14 Лк. 10:7; 1 Тим. 5:18
+ 9:15 Аж.-ч. 18:3
+ 9:16 Рим. 1:14
+ 9:17 Гал. 2:7
+ 9:18 2 Кор. 11:7,
+ 9:19 2 Кор. 4:5
+ 9:20 Аж.-ч. 16:3; 21:23-26
+ 9:21 Рим. 2:12, 14; Гал. 2:3
+ 9:22 2 Кор. 11:29
+ 9:22 1 Кор. 10:33
+ 9:24 Гал. 5:7
+ 9:25 1 Пет. 5:4; Флп. 3:14; 2 Тим. 2:5
+ 10:1 Хост. 13:21; 14:22
+ 10:3 Хост. 16:15, 35; Ы. х. к. 8:3
+ 10:5 Сан. 14:29, 36-37
+ 10:6 Сан. 11:4-6; Ыд. ыр. 77:18
+ 10:7 Хост. 32:6
+ 10:8 Сан. 25:1-9
+ 10:9 Ыд. ыр. 94:9
+ 10:9 Сан. 21:5-6
+ 10:10 Сан. 14:29-37
+ 10:11 Рим. 4:23
+ 10:12 Рим. 11:20-21
+ 10:13 1 Кор. 1:9
+ 10:13 Иов 5:19; Ыд. ыр. 33:20; 2 Пет. 2:9
+ 10:14 1 Ин. 5:21

+ 10:16 Мк. 14:22-23; Ин. 6:51; 1 Кор. 11:23-26

+ 10:17 Рим. 12:5; 1 Кор. 12:12-13; Эф. 4:25
+ 10:18 Лев. 3:3; 7:15
+ 10:19 Аж.-ч. 15:29; 1 Кор. 8:4; Ажыд. 2:14
+ 10:20 Ы. х. к. 32:17; Ыд. ыр. 105:37
+ 10:21 2 Кор. 6:15
+ 10:22 Ы. х. к. 32:21
+ 10:22 Эккл. 6:10
+ 10:23 1 Кор. 6:12
+ 10:24 1 Кор. 13:5; Флп. 2:21
+ 10:25 1 Кор. 8:7
+ 10:26 Ыд. ыр. 23:1
+ 10:27 Лк. 10:8
+ 10:30 Рим. 14:6
+ 10:31 Кол. 3:17
+ 10:32 1 Кор. 8:13; Рим. 14:13
+ 10:33 1 Кор. 9:22
+ 10:33 2 Кор. 12:14
+ 11:1 1 Кор. 4:16; 1 Фес. 1:6; 2 Фес. 3:7
+ 11:3 Эф. 1:22; 4:15
+ 11:3 Э. д. 3:16; Эф. 5:23
+ 11:3 Ин. 14:28; 1 Кор. 15:24
+ 11:5 4 Хаан. 22:14; Лк. 2:36; Аж.-ч. 21:9
+ 11:6 Ы. х. к. 21:12
+ 11:7 Э. д. 1:26
+ 11:8 Э. д. 2:21-23
+ 11:9 Э. д. 2:18
+ 11:11 Гал. 3:28
+ 11:15 Сан. 5:18
+ 11:18 1 Кор. 1:10-12
+ 11:19 1 Ин. 2:19
+ 11:22 У. ч. 17:5
+ 11:23 Гал. 1:12
+ 11:24 Лк. 22:19
+ 11:25 Лк. 22:20
+ 11:27 Ин. 6:53-56
+ 11:32 У. ч. 3:12
+ 12:1 1 Кор. 14:1
+ 12:2 Эф. 2:12
+ 12:3 1 Ин. 4:2-3
+ 12:4 Рим. 12:6
+ 12:4 Эф. 4:4-6
+ 12:5 Рим. 12:7
+ 12:6 Флп. 2:13
+ 12:9 Мф. 17:20; 1 Кор. 13:2

+ 12:10 Мк. 16:17; Аж.-ч. 2:4; 10:46; 1 Кор. 14:2

+ 12:12 Рим. 12:5; 1 Кор. 10:17; Эф. 4:25
+ 12:13 Гал. 5:6; Эф. 2:14; Кол. 3:11
+ 12:26 Рим. 12:15
+ 12:27 Рим. 12:5; Эф. 1:23; 4:12; Кол. 1:18,
+ 12:28 Аж.-ч. 11:27
+ 12:28 Эф. 4:11
+ 12:31 1 Кор. 14:1, 39
+ 13:2 Аж.-ч. 2:18
+ 13:2 Мф. 17:20; Мк. 11:23; 1 Кор. 12:9
+ 13:11 Эф. 4:14
+ 13:12 Мф. 5:8; 1 Ин. 3:2
+ 13:12 1 Кор. 8:3; Гал. 4:9
+ 14:1 1 Кор. 16:14
+ 14:1 1 Кор. 12:1
+ 14:5 Сан. 11:29
+ 14:8 Сан. 10:9
+ 14:15 Иак. 5:13; Эф. 5:19
+ 14:16 2 Кор. 1:20; Ажыд. 3:14
+ 14:20 Эф. 4:14
+ 14:20 Мф. 18:3
+ 14:20 1 Кор. 2:6
+ 14:21 Иса. 28:11-12
+ 14:22 Аж.-ч. 2:6
+ 14:23 Аж.-ч. 2:13
+ 14:25 Иса. 45:14; Зах. 8:23
+ 14:26 2 Кор. 12:19; 13:10
+ 14:29 1 Ин. 4:1; 1 Фес. 5:20-21
+ 14:34 1 Тим. 2:11-12

+ 14:34 Э. д. 3:16; 1 Пет. 3:1; Эф. 5:22; Кол. 3:18

+ 14:39 1 Кор. 12:31; 14:1
+ 14:40 Кол. 2:5
+ 15:2 Гал. 3:4
+ 15:3 Иса. 53:1-12; Лк. 24:27
+ 15:4 Ыд. ыр. 15:10; Иса. 53:11
+ 15:5 Лк. 24:34,
+ 15:7 Аж.-ч. 12:17
+ 15:7 Лк. 24:50; Аж.-ч. 1:3-4
+ 15:8 2 Кор. 12:11
+ 15:9 Эф. 3:7-8
+ 15:9 Аж.-ч. 8:3
+ 15:10 2 Кор. 11:23; Кол. 1:29
+ 15:12 Аж.-ч. 23:8; 2 Тим. 2:18
+ 15:17 Рим. 4:25
+ 15:18 1 Фес. 4:16; Ажыд. 14:13
+ 15:20 1 Фес. 4:14; 2 Тим. 2:8
+ 15:20 Аж.-ч. 26:23; Кол. 1:18; Ажыд. 1:5
+ 15:21 Рим. 5:12-18
+ 15:23 1 Фес. 4:16
+ 15:24 1 Пет. 3:22; Рим. 8:38; Эф. 1:21

+ 15:24 Дан. 7:14, 27; Авд. 1:21; Зах. 14:9; Лк. 1:33; Ажыд. 11:15

+ 15:25 Ыд. ыр. 109:1; Евр. 2:8
+ 15:27 Ыд. ыр. 8:7; Эф. 1:22
+ 15:28 Ин. 14:28
+ 15:28 Эф. 1:23; Кол. 3:11
+ 15:30 2 Кор. 11:26
+ 15:31 1 Фес. 2:19
+ 15:32 Иса. 22:13
+ 15:34 1 Кор. 6:5
+ 15:35 Иез. 37:3
+ 15:36 Ин. 12:24
+ 15:42 Дан. 12:2
+ 15:42 Флп. 3:21; Кол. 3:1
+ 15:45 Э. д. 2:7
+ 15:47 Э. д. 2:7
+ 15:47 Ин. 3:13; 6:38
+ 15:49 Э. д. 5:3
+ 15:51 Флп. 3:21

+ 15:52 Иса. 27:13; Мф. 24:31; 1 Фес. 4:16; Ажыд. 11:15

+ 15:52 1 Фес. 4:15; Флп. 3:21
+ 15:53 2 Кор. 5:2-4
+ 15:54 Иса. 25:8
+ 15:55 Ос. 13:14; 2 Тим. 1:10
+ 15:55 Евр. 2:14-15
+ 15:56 Рим. 4:15; 7:8
+ 15:57 Рим. 8:37
+ 16:1 Аж.-ч. 24:17; Рим. 15:25-28; Гал. 2:10
+ 16:2 Аж.-ч. 20:7; Ажыд. 1:10
+ 16:2 2 Кор. 8:3; 9:3
+ 16:3 Аж.-ч. 18:27; 2 Кор. 3:1
+ 16:3 Аж.-ч. 24:17; Рим. 15:25-28
+ 16:5 Аж.-ч. 19:21; 2 Кор. 1:16

+ 16:8 Хост. 23:16; 34:22; Лев. 23:15; Ы. х. к. 16:9; Аж.-ч. 2:1

+ 16:10 Аж.-ч. 16:1; 1 Кор. 4:17

+ 16:12 Аж.-ч. 18:24; 19:1; 1 Кор. 1:12; 3:5; 4:6

+ 16:13 Мф. 25:13
+ 16:13 2 Фес. 2:15
+ 16:14 1 Кор. 14:1
+ 16:15 1 Кор. 1:16

+ 16:16 Флп. 2:29; 1 Фес. 5:12-13; 1 Тим. 5:17

+ 16:19 Аж.-ч. 18:2; Рим. 16:3; 2 Тим. 4:19

+ 16:20 Рим. 16:16

+ 16:21 Гал. 6:11; Кол. 4:18; 2 Фес. 3:17; Флм. 1:19

+ 16:22 Рим. 9:3; Гал. 1:8

+ 16:22 Ажыд. 22:20

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1 Коринфичилерге

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ